“તલ”


મૃત્યુ એક સનાતન સત્ય .રોજે રોજ આપણી સાથે જીવતું સત્ય ને તે છતાં એને જાકારો આપી ન શકાય , એને મન પડે ત્યારે ગમે તે રૂપ ધારણ કરીને આવે ને મન ફાવે ત્યારે લઈ જાય . ન કોઈ આગાહી કરે ન કોઇની પણ તાબેદારી કરે બસ આવે અને જાય .

ને આ આવજાવ વચ્ચે જીવન ચાલતું રહે , ક્યારેક ઊછળતું રહે ક્યારેક કૂદતું રહે ને ક્યારેક હાંફીને ઊભું રહી જાય પણ થંભે નહીં બસ દોડતું જ રહે અને એની દોડ મૃત્યુ સુધીની છે એ જાણવા છતાં પણ એની ચાહ એને જીવન તરફ જ  લઈ જાય .

કોણ જાણે ક્યારે ટપકી પડશે અને ક્યારે આપણને હતા ન હોતા કરી નાખશે ..?? આવા જ કૈંક વિચારો સાથે શાલવી બાલ્કનીમાં રહેલા વાંસના હીંચકામાં બેસીને વિચારો કરી રહી હતી …આજે મૃત્યુની વાત કેમ યાદ આવે છે ? શું આજે કોઈ એવું પુસ્તકતો નથી વાંચી નાખ્યું ને ? આ ચાલીસી વટાવવાનું આ દુખ ! લાંબો ભૂતકાળ ભૂલાતો નથી અને કાલે જીવેલા ભૂતકાળ જાણે જીવ્યો જ નથી એમ યાદ નથી રહેતો !! મગજને કસવામાં તો માથું દુખી જાય છે ને ક્યારેક પાછું ફટાક દઈને મગજનું ફાટક ખૂલે છે અને તે યાદ રુમઝુમ કરતી બહાર આવે છે . પહેલા તો આ સ્થિતિ કોઠે નહોતી પડતી કારણ કે એની યાદશક્તિ પર તો એ મુસ્તાક હતી ..કોઈ ભૂલી ગયા આવું કહે તો એને નવાઈ લાગતી કે ‘ આમ ભુલાય કેમ જાય ? ‘ જાણે એના જ શબ્દોને સાચા પાડવા કુદરત અત્યારે પ્રયાસ કરી રહી હતી …હા પુસ્તકનું ટાઇટલ ભૂલાયું હતું ..ને સાથે રહેલી વિગતો પણ . હશે ત્યારે જે હોય તે , વિચારો પર ક્યાં આપણો ઇજારો ચાલે છે એ તો મન પડે ત્યારે આવે ને જાય ..!

બાલ્કની હવે અંધારી થઈ .સાંજનો ઉજાસ પથરાયો થોડો રતુંબડો સુરજ બિલ્ડીંગની પાછળ છુપાયો ને હવે જ શરૂ થઈ પ્રતિક્ષાની ઘડીઓ. છેલ્લા પાંચ વર્ષથી અનુભવાતો એક જ સમય જેમાં ક્યારેય કોઈ ફેરફાર નથી થયા . હા રવિવારની વાત જુદી છે ત્યારે ઝૂલતા ઝુલાએ સંભાળીને ઝૂલવું પડે છે . સામે જ એક આરામખુરશી ગોઠવાઈ હોય છે ને પછી આરામખુરશી અને ઝુલા વચ્ચે સંવાદો થયા કરે છે . ત્યારે આખી સાંજ બાલ્કનીમાં ઠલવાય છે અને રાતો સુરજ ડૂબતાં ડૂબતાં શાલવીના ગાલને ક્યારેક રાતા કરી શકે છે .

   વળી પાછો સુરજ સવારે આછા કિરણો સાથે શાલવીના બેડરૂમમાં મુકાયેલા બેડ સુધી પહોંચે છે ને શાલવીને જગાડે છે , જાગીને સીધી શાલવીની નજર  બાજુમાં સૂતેલા અધખુલ્લા  શરીર પર પડે છે ને એ ખુલ્લી પીઠ પર ઝગારા મારતા તલને જોઈને હાશકારો અનુભવે છે . એ ઝગારાને ચૂમી લેવા મન કરે છે પરંતુ થોડો સળવળાટ થશે તો એ ઝગારો જલ્દીથી ગાયબ થઈ જશે ને પાછી એને કરવી પડશે  અઠવાડીયાની પ્રતિક્ષા…! એ વિચારે બસ અનિમેષ એ જોયા જ કરે છે …ગૌર વર્ણની ઉપર શોભતો કાળો તલ જ યુવાન રહ્યો છે હજુ બાકી તો ……!!!

આ ચાલીસીની પકડ પણ હવે ઢીલી પડી છે ..હા ..! 20 વર્ષે થયેલા ઉભરા હવે ધીમે ધીમે ઓછા થતાં જાય છે પણ એની યાદ તો રોજ હુમલા કરે છે ને છલોછલ છલકાવીને જાય છે ક્યારેક આંસુઓ ને ક્યારેક મન.

  એ દિવસે કોલેજનું પગથિયું ચુકાયું ને સાથે જીવનનું પણ . ત્યારે  એ  કેવી મજબૂત બાજુઓમાં ઝીલાઈ હતી ને પછી એ બાહોંનું વ્યસન થઈ ગયું . ..વીસ વર્ષ અને પાંત્રીસ  વર્ષના ભેદ ભુલાયા હતા. ક્યારેક લાયબ્રેરી તો ક્યારેક પાર્કિંગમાં નજરની સાથે સ્મિતની આપ લે થતી હતી ને ક્યારે એ સ્મિત ખડખડાટ હાસ્યમાં પલટાયું એની ખબર ન રહી હતી .

એ દિવસ એને હજુ પણ યાદ છે . કોલેજની પીકનિક આબુમાં હતી ને કેટલી વાર એ આબુ જઇ આવી હતી એટ્લે એ અવઢવમાં હતી કે જાઉં કે ન જાઉં …..એ અવઢવ એક જ ધડાકે ખતમ થઈ ગઈ હતી જ્યારે તેને ખબર પડી કે …..!

બસ ઉપડી ત્યારે એ છેલ્લેથી બીજી સીટમાં બેઠેલી ને એની આગળ જ એ …ખુલ્લી બારીમાંથી આવતી હવા એના ચહેરા ને વાંકડિયા વાળને સ્પર્શીને મારા સુધી પહોંચતી હતી ને એ સુગંધનું જોર આબુમાં જુદી હોટેલમાં ઉતાર્યા તો પણ રહ્યું હતું. નખી લેકમાં કરેલા બોટિંગમાં રૂપાનો સાથ એને જરા પણ ગમ્યો ન હતો ..અને સનસેટ વખતે એ અણગમો ક્યારે ગમામાં પલટયો એ ખબર ત્યારે જ પડી જ્યારે એ ડૂબતાં સુરજની સાખે એ સુગંધને ભારોભાર ભરી હતી ને કદાચ એટ્લે જ તેને આજે પણ ડૂબતાં સુરજનું મહત્વ એટલું જ છે.

 એ દિવસની સાંજ અને એ પછીની સાંજ …આ બન્ને દિવસની સાંજમાં તેની આખી જિંદગી પલટાઈ જશે એની તો એને જરા પણ અંદેશો ન હતો .. એ સનસેટ જોઈને ઢોળાવ વાળા રસ્તે ઉતરતા આછા અંધારામાં પડી ન જવાય એના આગોતરા આયોજને એનો જમણો હાથ તેના ડાબા હાથમાં મુકાયો ને હોટેલ આવતા આવતા એ પકડ એટલી મજબૂત થઈ ગઈ કે લાગ્યું કે , “ આ હુંફ વગર નહીં જ જીવી શકાય ‘ .! નિર્ણય ભારે હતો એ તો ઠીક ભારે કરતાં પણ ભારેખમ હતો . એણે અનુભવેલી ડાબા હાથની હુંફ એના  જમણા હાથમાં ક્યારેય અનુભવી શકવાની નહોતી . એ જમણો હાથ આઠ વર્ષ પહેલા જ કોઈના હાથમાં અપાઈ ગયો હતો . છતાં પણ એ મુસ્તાક બની ..હોટેલ સુધી પકડાયેલા એ હાથે એને બીજા મહિને હોટેલના કમરા સુધી પહોંચાડી દીધી ને એ રાત્રિએ એક બીનઅનુભવી કન્યાને એક અનુભવી પુરુષે સ્ત્રી બનાવી હતી.

સમાજના અને ઘરના વિરોધની વચ્ચે એ એકદંડિયા મહેલની એકલી રાણી બનવા તૈયાર થઈ હતી  ને એ જ ડાબો હાથ અને અઠવાડીયાના બે દિવસોના સહારે ચાલીસીએ પહોંચી ગઈ હતી .    

હા ..ખુશ હતી એ . દુખી થવાના કોઈ કારણો ઉપલા સ્તરે કોઈ જ જણાતા નહોતા. થોડો સમય ઝંઝાવાત આવ્યો હતો .એ જ્યારે સેમિનારમાં ભાગ લેવા  ત્રણ મહિના માટે જાપાન જવાનો હતો ..એ રાત્રે જુદાઈની ક્ષણો પહેલાનો પ્રેમ આહલાદક રહ્યો હતો , એમ માનોને કે જવાબદારી વગરનો પ્રેમ રહ્યો હતો ને એ જવાબદારીનું ભાન તેને બીજા મહિને જ થઈ ગયું જ્યારે નિયમિત રહેતા માસિકની તારીખ ચુકાઈ ગઈ . થોડો અંદેશો આવ્યો ને સાથે યાદ આવી  તેની સહેલી રૂપા  જે હવે પ્રસિધ્ધ ગાયનેક હતી ..હ્રદયનો ધબકારો ચૂકી જવાય એવા સમાચાર તેણે આપ્યા હતા . “ you are pregnant “ .

ને પછી પ્રતિક્ષાનો દોર શરૂ થયો હતો ક્યારે ‘એ ‘ આવે અને ક્યારે એને શુભ સમાચાર આપું …..એ  સુખદ ઘડી બહુ જલ્દી આવી ને  દુ:ખદ યાદો સાથે હજુ સુધી અટવાઈને પડી છે . એ મા તો ન બની શકી પણ રૂપાની સાથે મળીને એ ક્યારેય મા ન બની શકે એનું પ્લાનિંગ પણ એમણે કરી દીધું હતું . એ ટીસ હવે ચૂભતી જ રહેવાની છે ક્યારેય એ ચૂભનને મિટાવવાની કોશિષ પણ નથી કરી ..છો ને રહી.. .!!

એ જ તો યાદ દેવડાવે છે કે , વીસ વર્ષની જિંદગી ત્રેવીસ કે ચોવીસ વર્ષ વાળા હાથમાં જ શોભે અથવા બહુમાં બહુ પચીસ કે છવીસ .પણ પાંત્રીસ વર્ષ ? ના ક્યારેય નહીં .

પણ જ્યારે જ્યારે એ ખુલ્લી પીઠમાં ઝગારા મારતા તલને જોવે છે ત્યારે ત્યારે એ ઉંમરના બધા જ પડાવને ભૂલી જઈને પાછી મોહમાં ભરાય છે ને પછી હતી એમ ની એમ .

  વિચારોમાંથી પીછેહઠ કરીને પછી એની નજર એ પીઠ પર જાય છે ..આજે આ પીઠ કયારની પડખું કેમ નથી ફરતી ?  આજે તો વિચારમાં ને વિચારમાં આ સુરજના આછા કિરણો તપવા માંડ્યા તો યે એ પીઠ એમની એમ જ કેમ ?

   ને પછી તેને યાદ આવ્યું કે રાત મોડી પડી હતી એની ચાલીસી અને એનો સાઇઠમો દાયકો હરીફાઈએ ચડ્યા હતા ને પછી હરીફાઈમાં માંડ માંડ મેળવેલી જીતે તેમની રાતને મોળીમાંથી મોડી બનાવી દીધી હતી . એમની હાંફ ક્યાંય સુધી શમી ન હતી પણ એ તો શનિવારે મળેલા ભરપૂર પ્રેમના લીધે સંતોષના ઓડકાર સાથે સૂતી હતી …પણ એ … હજુ સળવળાટ કેમ નથી કે નથી નસકોરાંના અવાજ ..???

    ને એ સફાળી જાગી બ્લેન્કેટને ફગાવી ઊભી થઈને પલંગના બીજા છેડે આવીને ઊભી …….

 બ્લેકેન્ટ વગરની એ ખુલ્લી પીઠ ને આવરણરહિત શરીરને  હવે જરૂર હતી  સફેદ ચાદરની. 

Advertisements

“સેલોટેપ”


                હમણાં જ એક સેમિનારમાં બેનર લગાડવા માટે ઘણા લોકો મથતા હતા કારણ કોઈને સેલોટેપનો છેડો મળતો ન હતો . લગભગ ત્રણ જણાએ ટ્રાય કરી પરંતુ અસફળ રહ્યા . ત્યાં ઓડિયન્સમાંથી એક બહેન ઊભા થયા કે લાવો ! હું જોઈ દઉં ? હા પાડવા સિવાય એ લોકો પાસે બીજો કોઈ જ ઉપાય નહોતો . ને અંતે એ બહેને ધ્યાનથી એ સેલોટેપને જોઈ , જે બાજુથી એ લોકો મહેનત કરતાં હતા એની બિલકુલ બીજી બાજુથી એ સેલોટેપનો છેડો શોધી આપ્યો . જે ત્રણ જણા મહેનત કરતાં હતા તેમાંથી બે નું મોઢું પડી ગયું અને એક જણ , આવું તો થાય એવા ભાવ સાથે પોતાના સ્થાને બેસી ગયા . વાત આટલી જ .

   તો  ઘણી વખત આપણને સેલોટેપનો છેડો મળતો નથી હોતો , ઘણી મહેનત કરવા છતાં એ ન મળે તો ન જ મળે ..ને બીજાની મદદ લેવા જઇયે તો એને કદાચ તરત જ મળી જાય ..તો શું આપણને એ છેડો કેમ ન મળ્યો એનું દુખ લગાડવું કે પછી છેડો મળી ગયો ને એ વિચારે ખુશ થઈને આપણાં કામે વળગવું .

        ઉપાય તો બીજો જ અજમાવવો જોઇએ ..આપણું કામ કરો ને ખુશ થાઓ . પરંતુ ક્યારેક આવો પ્રસંગ સામે આવે ત્યારે નિરીક્ષણ કરજો , મોટે ભાગે લોકો ફરિયાદ કરશે કે , ‘ હું આટલા વખતથી મહેનત કરતો હતો ને મને ન મળ્યો પણ તમને તો તરત જ મળી ગયો ! ‘ બસ પછી એ સહેજ નિરાશાની લાગણી એના દિલના એક ખૂણે ગોઠવાઈ જશે .. ને આવા કેટલાય પ્રસંગો એનામાં ફાળો નોંધાવતાં જશે . ધીમે ધીમે એ ખૂણો ભરાઈ જશે અને પછી આવી નકારાત્મક લાગણીઓ બહાર આવવાની કોશિશ કરશે . ધીમે રહીને તે વાણી તથા વર્તનમાં કબજો કરશે અને પછી સમગ્ર અસ્તિત્વ પર કબ્જો જમાવશે . ને પછી આપણે સારી બાબતો જોવા છતાં એની નેગેટિવ બાજુ જ જોયા કરીશું .

વાત સેલોટેપનાં છેડાની હતી ને એ હવે આપણાં જીવન સાથે ચેડાં કરવા લાગશે .

એટ્લે જો આપણો સ્વભાવ થોડો નકારાત્મક હોય કે ઇગો ભરી ભરીને પડ્યો હોય અથવા વધારે મહેનત કોણ કરે ? આવા વિચારોથી દિમાગ ભરેલું હોય તો , સેલોટેપનો છેડો ન મળે તો એના ઉપરના ભાગે કાતરથી થોડો કાપો મૂકીને બીજી બાજુ છેડો શોધવો પણ એવા કોઈને પૂછીને કે મદદ લઈને એ છેડાની શોધ ન કરવી કે આપણને આત્મગ્લાનિ થાય .  . આપણે બહુ નાની નાની વાતમાં લોકો પાસે દોડી જતાં હોય છે અથવા આપણાં દુખના રાગ ગાતાં હોઈએ છીએ અને આ ‘ રાગ ‘ જે સાંભળે છે એને એ સાંભળવાનો કોઈ રસ હોતો નથી બસ એક કાનથી સાંભળી ને બીજા કાને કાઢે છે . પરંતુ આ બીજો કાન પોતાનો નહીં પણ બીજાનો હોય છે . એટલે કે હમેંશા આવી વાતો બે કાનથી લઈને બે હજાર કાન સુધી પહોંચે છે .

આપણાં જીવનને જો તમે ‘સેલોટેપ’ ધારી લો તો વાત અહીંયા સ્વાવલંબી બનવાની છે . આપણાં નાના પ્રોબ્લેમ ને લઈને બીજાની પાસે દોડી જતાં પહેલાં આપણું પોતાનું આત્મનિરીક્ષણ કરવાની છે . જાત મહેનત અને આપની સૂઝ અને સમજદારી કામે લગાડવાની છે . આપણાં જીવનના છેડાની સાથે કોઈ ચેડાં ન કરી જાય તે માટે કેવા પગલાં ભરી શકાય એની છે .

લાઈફ લાઇન : ચાદર હોય એટલા પગ લાંબા કરાય પરંતુ પગ લાંબા થઈ શકે એવી જ ચાદર લેવાની હિંમત આપણી અંદર હોય જ છે . જરૂર છે તેને ઓળખવાની .

‘માસિક ધર્મ કે માનસિક ધર્મ ?’


માસિક ધર્મ કે માનસિક ધર્મ ?

અરે રે ! આ મારી પુર્વી તો ચૌદ વર્ષની થઈ ગઈ છે પણ હજુ કેમ આમ ? દિનાબેન મને બહુ ચિંતા થાય છે .કોઈ ડોક્ટરને બતાવું કે શું કરું ? આ જુવોને તમારી નેહા અને મારી પુર્વીને દોઢ વર્ષનો જ ફેર છે છતાં પણ આમ કેમ ? અરે ! સુરભિ  ચિંતા શેની કરે છે ? આ જો નેહા હવે સ્કૂલ જાય ને તો મને  કેટલી ઉપાધિ થાય છે અને ક્યાંક આડોઅવળો પગ પડી ગયો તો ? કેટલું ધર્મ સંકટ ??

સુરભિ આજે સવારે થયેલા સંવાદોને વાગોળી રહી હતી . ક્યારેક ચીડ અને ગુસ્સો આવતો કે સાલ્લું આ બધુ સ્ત્રીઓના ભાગે જ કેમ ? ને પછી પોતે જ બબડતી કે .સૃષ્ટિની રચના કરવા માટે માસિક ધર્મ આવવો આવકાર્ય જ નહીં અનિવાર્ય પણ છે .

ને પાછી પોતાના જ વિચારોનો સંકેલો કરીને એ કામે વળગી ..પણ આ સવારનો વળગેલો વિચાર ક્યાંય કેડો મૂકતો નથી . હજુ એની દીકરી સ્ત્રીત્વની નિશાનીને પામી કેમ નથી શકી ?  કે પછી આજકાલની છોકરીઓને તો બધુ જ ખબર પડતી હોય છે ને હવે ક્યાં પહેલાની જેમ કપડાં સુકવવાની ઝંઝટ કે પછી ખૂણો પાડવાની ઝંઝટ છે . કદાચ મને ન પણ કીધું હોય ? ચાલો આજે સાંજે જ આ પ્રશ્નનો જવાબ મેળવીને રહીશ અને નહીંતર શનિવારે ડોક્ટરને બતાવવા જવું જ પડશે . આજકાલ તો દસ બાર વર્ષની છોકરીઓ પણ …..!

ઝટપટ કામ પતાવ્યું અને જરા જેટલી આંખ મીંચવા આડી પડી પણ એ વિચારોએ કેડો મુકયો જ નહીં …ને એ વિચારોએ જ પછી તો ભૂતકાળનો પટારો ખોલી દીધો . એ પટારામાંથી તો જે કઇં નીકળે એના પર તો ક્યાં કાબૂ જ રહ્યો ….કેવા દિવસો હતા એ ? બન્ને કાકા અને તેમનો પરિવાર સાથે દાદા દાદીની ઓથ  વેકેશનમાં આવતો ફઈબાનો પરિવાર , એ ધિંગા મસ્તી , જમવામાં થતાં ઝઘડા કે અગાશીએ સુવા જવાની હોડ ….! તેને યાદ છે સૌથી મોટી ફઈબાની મીના હતી જેને હવે અગાશીમાં બધાની સાથે સુવાની છૂટ ન હતી . ત્યારે બધા રાજી થયા હતા જે હાશ હવે સંકડાશ ઓછી થશે ને ત્યાર પછીના વેકેશનમાં વારો હતો કાકાની ક્રુતિનો ને હવે હું અને શીલું બે જ બચ્યા હતા ..એ ય ને પગ પ્રસારીને સૂતા ને આકાશી નજારાને માણતા. હા ! એ બન્નેના અગાશીએ સુવાના બંધનનું કારણ જાણવાની કોશિશ નહોતી કરી . શું જરૂર હતી ? અમને તો જગ્યા મળી હતી …બીજા જ વેકેશનમાં શીલુંનું સુવાનું બંધ થઈ ગયું ને પછી બચી હું એકલી …ને એકલી છોકરીને તો સગા ભાઈની સાથે જવાની પણ ક્યાં છૂટ હતી ત્યાં આ તો રાતે એકલા સુવાની વાત હતી . મારૂ સુવાનું બંધ થયું ત્યારે મને સમજાયું કે મારી બહેનોનું સુવાનું કેમ બંધ થયું હતું !!!!

ને હવે એ મારી મા , દાદી અને કાકીઓ માટે પ્રાણ પ્રશ્ન બની ગયો હતો . ડોશીવેદ્યના કેટલાય પ્રયોગો મારી પર કરવામાં આવ્યા હતા . અજમાનો ઉકાળો , ગરમ ગરમ વસ્તુઓ , પપૈયાંની ચીરો ખાઈખાઇને તો હું ઉબકી ગઈ હતી .ને પછી આ વાત પહોંચી મોટેરાઓ આગળ . ને જો આ વાત બહાર પડી જાય તો તો ભારે થઈ જાય !!! એટ્લે પૂરી સાવધાની સાથે મને ‘બધુ’ જ સમજાવવામાં આવ્યું . કોઇની સાથે વાત કરવી નહીં ..સ્કૂલમા કોઈને કૈ જ પૂછવું નહીં કે કહેવું નહીં ..મહિનામા ત્રણ દિવસ મારે ખબર નહીં કેમ પણ એ નાનકડી ઓરડીમા મારા ભણવાના ચોપડાઓ લઈને ખાલી ખાલી બેસી રહેવું પડતું . જમવાનું પણ એક જુદી થાળીમા રહેતું . મારા ચોકખા ચણાક કપડાઓને અગાશી પર સૌનું ધ્યાન પડે એ રીતે મારે જ ધોઈને નાખવા જવા પડતાં …! ને મને આવી રીતે જુદી શું કામ રાખવામા આવે છે એનું કોઈ જ કારણ મને મળતું નહીં અને મને કોઈ જણાવતું પણ નહીં …! મને આનંદ એ જ વાતનો હતો કે આ વેકેશનમા ફઈબા અમારે ઘેર નહીં આવે પરંતુ અમારે એમના ઘેર જવાનું છે અને મારી બન્ને બહેનોને અહિજ રહેવાનુ છે પણ મને મા અને કાકી ભેગા ત્યાં જવાનો મોકો મળવાનો છે . શહેરમાં રહેતા ફઈબાના ઘેર જવા હું અંધારી ઓરડીમા રહેવા તૈયાર હતી .

એ દિવસ આવી પહોંચ્યો . મને તો શેરીમાંથી જ ખબર પડી કે ફઈબાની તબિયત ખરાબ છે અને અમે તેમને મદદ કરવા માટે ત્યાં જઇ રહ્યા છીએ. બાકી ઘરમાં તો આવી વાત ક્યારેય થઈ નહોતી . !!!

એ જ દિવસે અમે જવા નીકળી ગયા ને ત્યાં બે ત્રણ દિવસમા મારી સાથે જે કૈ પણ થયું એમાં મને મારી બહેનોનું અગાશી સુવાનું બંધ કેમ થયું ,, મને અમસ્તી જ એ ઓરડીમા કેમ સુવા દેવામાં આવતી હતી ? ઘરના શું ચિંતા કરતા હતા ? એ બધા જ અઘરા સવાલોનો તાળો મળી ગયો હતો .

ને ચાર દિવસ પછી મા અને કાકી ગયા ને  હવે મારે ફઇબાને ઘેર રહીને જ ભણવાનું હતું . હા એક વાત મને ગમતી હતી ડોક્ટર મેડમ ખૂબ સારા હતા . તેમણે આપેલ બધી દવાઓ સમયસર લેવાનું ચૂક્તી નહીં . થોડા દિવસ તો મજા આવી પણ પછી ઘર ખૂબ યાદ આવતું હતું . મીના હતી તો સારું હતું ને હવે તો મને પણ બધુ જ સમજાતું હતું .. એ રાત તો કેમ ભૂલાય ? એ સવારથી કઈક બેચેની જેવુ લાગતું હતું ને સાથે થોડો થાક લાગતો હતો . ક્યારેક પેટમાં કોઈક વલોણું ફેરવતું હોય એવો દુખાવો થતો હતો . મીના આજે સવારથી બહાર હતી ને ફઈબા એના કામમાં . ઘેર હું એકલી રહેવાની હતી . થોડી વાર તો થયું ફઈબાને વાત કરું ? પણ ના ના ..એ હમણાં એમની સંસ્થાની મિટિંગમા જવાના હતા . ચૂપચાપ મોઢું ઓશિકામા દબાવીને સૂતી રહી ..સહન ન થયું તો માથાનું ઓશીકું પેટ નીચે દબાવ્યું . ને એ ક્યારેય સહન ન કરેલી પીડાને પચાવવાની કોશિષ કરતી રહી ..કેટલો સમય ગયો ખબર ન પડી ? પીડા જાણે પોતીકી બની હોય એમ સાથે ને સાથે રહી .. ક્યારની લાગેલી તરસ છુપાવવા જ્યાં ઊંઠી ને આખી પથારી  લાલ ….જમીન લાલ ને પહેરલા કપડાં લાલ . ..ને આ લાલ લાલ જોયા પછી ફઈબાની ખુશી પણ લાલ લાલ . ને પછીના વર્ષે જ પાછી એ પોતાના ઘરમા રહેવા આવી ગયેલી ……! તો શું મારે પણ પૂર્વીને એના ફઇબાને ઘેર મોકલવી પડશે કે પછી .?? જમાનો બદલાયો છે . ?

 

કિશોરાવસ્થામાં પ્રવેશતાની સાથે જ છોકરીઓને ‘માસિક ધર્મ’ ની શરૂઆત થાય છે . પહેલીવાર કિશોરીઓએ માસિક ધર્મનો સામનો કરવો પડે છે ત્યારે તેમની શારીરિક સ્થિતિની સાથેસાથે માનસિક સ્થિતિ ખરાબ થઈ જાય છે. શરીરમાં અચાનક થઇ ગયેલા ફેરફારને લઇને તે ચિંતા અનુભવવા લાગે ને બીજી તરફ તેને શરમ પણ આવે છે.

દરેક છોકરીના જીવનમાં આ દિવસ આવે જ છે શરૂઆતમા તે સંકોચ, ચિંતા, શરમની લાગણીથી ઘેરાયેલી રહે છે. મોટાભાગની છોકરીઓને 10થી 13 વર્ષની ઉંમરની અંદર માસિક ધર્મ શરૂ થઇ જાય છે.
મોટાભાગની છોકરીઓને મહિનામાં એકવાર માસિક ધર્મ આવે છે. બે માસિક ધર્મની વચ્ચેનો સમય સરેરાશ 25થી 32 દિવસનો હોય છે. પણ કેટલીક છોકરીઓમાં આ સમયગાળો વધુ તો કેટલીકમાં ઓછો હોઇ શકે છે. માસિક ધર્મ સામાન્ય રીતે ત્રણથી પાંચ દિવસના હોય છે. જો તમે ગર્ભ ધારણ નથી કરતા તો આ ચક્ર તમારા મેનોપોઝ(રજોનિવૃત્તિ) સુધી દર મહિને ચાલતું રહેશે પણ જો અચાનક તેના ચક્રમાં અનિયમિતતા આવે તો તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.
 માસિક ધર્મ દરમિયાન દરેક સ્ત્રીના મૂડમાં ફેરફાર થતા રહે છે. ક્યારેક મૂડ સારો તો ક્યારેક ખરાબ રહે છે. આ દરમિયાન બેચેની, આળસ, ભૂખ ઓછી લાગવી, ચીડિયા બની જવું વગેરે સ્વાભાવિક છે. ખાસ કરીને શાળાએ જતી છોકરીઓમાં આવું થાય છે. આવામાં માતાએ તેને માનસિકરૂપે તૈયાર કરવી જરૂરી છે. તેણે પોતાની કિશોરી પુત્રીને સમજાવવી જોઇએ કે સ્ત્રીના શરીરની આ પ્રક્રિયા બહુ સામાન્ય છે.

‘બદલાવ ‘


ધડામ કરતો એક સવાલ માથામાં અથડાયો , ‘ મરી ગઇ ક્યાં હતી અત્યાર સુધી ? ‘ આ કામ કોણ તારો કાકો આવીને કરશે ? ક્યાં સલવાઈ હતી અત્યાર સુધી ? આ ઘડિયાળના બે કાંટા ભેગા થાય ત્યારે તું ઘર ભેગી થાય છે ….તે કલાક પહેલા કોલેજેથી છૂટી જાય છે . તું જાય છે ક્યાં ? નવરી બજાર આવવા દે આજ તારા બાપને !! તારી મા મરી ગઇ ને તને મારા માથે બેસાડતી ગઈ .

ને મારા મા બાપ પણ આંધળા કે એક દીકરી જાતે મરી ગઈ અને બીજીને જાણી જોઈને મારી નાખી !!   બનેવી જોડે પરણાવી ને મારો જનમ બગાડયો . આ તને સાચવતા દમ નીકળી ગયો ને તોયે સગાવહાલાના મેણાં સાંભળું છું કે દીકરીની જાતને જરા સાચવજો !! શું સાચવું ? તને કે મારી જાતને ?

ને તારો બાપ પાછો સિધ્ધાંતવાળો , ‘વચન લીધું કે બીજું છોકરું થવા નહીં દઉં તો જ મારી સાથે લગ્ન કરશે ‘ ..મરી ગયેલ બેનની પાછળ જીવતે જીવ વચન આપીને હું મરી ગઈ …પણ જવા દે ચાલ તારી સાથે શું ભેજામારી કરું છું .

પણ બેટા , તું જરાક મોડી આવે એટ્લે મારૂ માથું ભમવા માંડે છે . ન જાણે કેવા કેવા વિચારો આવે છે . ભલે મેં તને બે વર્ષથી અત્યારે વીસ વર્ષે પહોંચાડી પણ આ સમાજ અને સગાવહાલાએ ક્યારેય મને તારી સાચી મા ન બનવા દીધી તે ન જ બનવા દીધી .

 

દીકરી – આ નામ સાથે જે કોઈ જોડાઈ છે એને ક્યારેક ને ક્યારેક આવા પ્રશ્નોનો સામનો કરવો પડે છે . પછી એ દીકરી પોતાની હોય કે પછી પારકી . આ પારકી થાપણ નામના બે શબ્દએ ખરેખર ઉત્પાત મચાવ્યો છે . જેને બાળકને નવ મહિના સાચવીને જન્મ આપ્યો હોય કે એ બાળક છોકરો હોય કે છોકરી શું ફેર પડે છે ? શું એના જન્મની પ્રક્રિયામાં ફેર છે ? એના જન્મ વખતે થયેલી પીડામાં ફેર છે ?  એના ઉછેર વખતે આવેલી મુશ્કેલીઓમાં કઈ ફરક છે ?

જમાનો ક્યાંય આગળ નીકળતો જાય છે . પરંતુ પોતાના ઘરનાં ચાર ખૂણાઓ પકડીને જીવતા લોકો ખરેખર ઊધમ મચાવે છે . ચાર ખૂણાઓમાં એટલા ખૂંપી ગયા છે કે બહારની દુનિયા ચાર હજાર ખૂણાઓને ટપીને આગળ નીકળી ગઈ છે , એનો ખ્યાલ આવતો નથી . હા , હજુ પણ ઘણા ઘરમાં દીકરીને બોજ સમજવામાં આવે છે . જલ્દી પરણાવીને , વિદાય દઈને હાશકારો મળે એવા પ્રયત્નો જોવા મળે છે . ખુશીની વાત તો એ છે કે , આવું પ્રમાણ ઓછું થતું જાય છે . પરંતુ નાની નાની વાતોમાં કાગારોળ મચાવતા આપણે નેગેટિવ પોઇંટ્સ પહેલા પકડીએ ને પછી ક્યાંક સારું દેખાય તો પણ ‘ આંખ આડા કાન ‘ કરીએ .

 

ખરેખર હવે આપણે આપણી જ માનસિકતા ચકાસવાનો વખત આવી ગયો છે . બાકી ઉત્પાત કરનારાઓ ખરેખર વિચારોનું વાવાઝોડું જુદી દિશામાં ફંટાવવા માટે તૈયાર જ છે .

જાતિભેદ કે જ્ઞાતિભેદ કે પછી લિંગભેદ આવા જ વિચારોનું પરિણામ છે .

‘યાદે’


                                  મિલના બીછડના ખેલ હૈ દુનિયા કા ……હજુ બે વર્ષ પહેલા જ જર્નાલિઝ્મમાં પા પા પગલી કરી હતી અને આજે તો ચાલતા પણ આવડી ગયું .! ક્યાં આ સમય ગયો ખબર ન રહી . ઘરનું કામ અને બહારનાં કામ સાથે ભણવાનું કામ માથે લેતા તો લઈ લીધું પણ નિયમિત કોલેજ જવું સમયસર પહોંચવું એ મારા માટે ક્યારેક  એક કસોટી જેવુ બનીને રહેતું . ને ત્યાં જઈને પણ ડાહ્યા ડમરા સ્ટુડન્ટની જેમ જુદી જુદી ફેકલ્ટી જે ભણાવે એ ભણવું ..અમુક વખતે  તો મારા અધૂરા જ્ઞાનનાં પૂરા દરવાજા બંધ કરી દઈને ભણવું ..શરૂઆતમાં થોડું અઘરું રહ્યું પણ પછી એક સારી અભિનેત્રીની જેમ મારા વિદ્યાર્થીનાં પાત્રમાં ઓતપ્રોત રહી . ત્યાં સુધી કે એન્કર કે ડ્રામામાં સ્ટેજ પર બિન્દાસ બોલતી હું , મારા ક્લાસની સામે બોલવામાં ફાંફા પડતાં હતા . પહેલા દિવસે બધાને જોઈને હું કેમ સેટ થઈ શકીશ ? એ પ્રશ્ન હવામાં ક્યારે ઊડી ગયો એ ખબર જ ન રહી .ને બપોરે કોલેજ જવાનું એક વ્યસન થઈ ગયું જાણે .. એ ક્લાસનાં મારા સહાધ્યાયીઑની થતી ચડતી જોઈને ખરેખર મનમાં આનંદ થયો છે . એમાં બે ત્રણ જણા ખૂબ આગળ નામ કાઢશે એવી અંતરની પ્રાર્થના અને વિશ્વાસ છે . અમુક બનેલા નાનકડા બનાવે વાસ્તવિકતાનું ભાન કરાવ્યુ .જ્ઞાન કેટલું પણ હોય પરંતુ માણસનું મન કેવું છે એના પર એ આધાર રાખે છે કે એ જ્ઞાન કામમાં આવશે કે નહીં !

 

 

       આ બે વર્ષ દરમિયાન ઘણા લોકો મળ્યા .મને હમેંશા માણસોને મળીને આનંદ જ આવે છે , ને એનામાં રહેલી સારપને જ યાદ રાખી શકું છું એ બદલ  હું કુદરતની આભારી છું . મારા અમુક  લેક્ચરરોએ ખૂબ ઊંડી છાપ છોડી છે પણ એ એક જ આંગળીનાં વેઢે ગણાય એટલા છે એટ્લે બાકીનાની નારાજગી વહોરવા જેવી મૂર્ખામી હું નહીં કરું . J

        જ્યારે ભણતી હતી ત્યારે હમેંશા બે કે ત્રણ માર્ક માટે રહી જઈને બીજો જ નંબર મળ્યો છે અને એ વાતનો થોડો રંજ રહ્યો હશે એ રંજની રજેરજ ઉડાડવા માટે જ જાણે પહેલા જ સેમેસ્ટરમાં પહેલો નંબર આવ્યો એ મારા માટે ખુશીની ક્ષણો હતી ..ત્યારપછી હું બિલકુલ આદર્શ સ્ટુડન્ટ થઈને મારા ક્લાસમાં રહેલા વિદ્યાર્થીઓએની સાથે રહેવા માટેના પ્રયત્નો રહયા …જે મને એક બે કે ત્રણ પાયરી નીચે ઉતારી પણ અંગત રીતે મારામાં રહેલી સારપને ખૂબ ઊંચે પહોંચાડી છે . કેમ  અને કેવી રીતે એનો ખુલાસો નહીં કરું .

       મારા સિનીયર સ્ટુડન્ટ્સ અને જુનિયર સ્ટુડન્ટ્સ ..આજની જનરેશન ..તેમને રિસેસમાં જોવા એ આનંદદાયક બની રહેતું  . ઘણા માત્ર મોજમજા કરવા આવે તો ઘણા અહી આવીને લાઈફનાં કાટખૂણા વાળા  ગોલને ગોળ કરવામાં માને છે . પણ એક વાત નક્કી નવી જનરેશનને અત્યારની  જિંદગી કેમ જીવવી એ ખબર પડે છે પણ આગળની જિંદગીમાં શું કરવું એની જાણ નથી થતી કે પછી એના પ્રયત્નો દેખાતા નથી એ એક પ્રશ્ન છે .

       18 વર્ષે જોયેલા સપનાને પૂરા કરવામાં બીજા 3 દાયકા નીકળી ગયા પણ પૂરું તો થયું જ . એ માટે હું મારા ફ્રેન્ડ ફિલોસોફર ગાઈડ એવા મારા પતિદેવનો આભાર માનવાની તક ચુકીશ નહીં જ્યારે મારી બન્ને દીકરીઓએ મને કોલેજની ફી ભરી આવવાથી માંડીને એસાઇંમેંટનાં કવર ચડાવી દેવા સુધીના કામ કર્યા છે . ને લાસ્ટ બટ નોટ ધ લીસ્ટ  મને આ કોર્સમાં જોઇન કરવાની પ્રેરણા આપનાર નાનકડા મિત્ર ભવ્ય અને આદરણીય યશવંત સરનો ખૂબ આભાર . જ્યારે જ્યારે બે ત્રણ વખત પણ કોર્સ છોડવાના વિચાર આવ્યા છે ત્યારે સર બહુ સાહજિકતાથી સમજાવી છે .હજુ એ શબ્દ યાદ છે “ થઈ જશે મેડમ ચિંતા ન કરો “

યસ સર ફાઇનલી હવે ચિંતા ગઈ છે .

સાથે ડિપાર્ટમેંટ હેડ નીતા મેડમ , તુષાર સર અને રાજુભાઇ તથા આરતીબેનને કેમ ભૂલાય ! બધા પાસેથી કૈંક ને કૈંક શીખવાનું મળે છે જો આપણામાં લેવાની આદત હોય તો . એક  આડવાત વાત કહીશ કે ,આવા કોર્ષમાં ભણતરનો  બહુ ભાર  આપવાને બદલે જો ગણતરને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે  એટ્લે કે પ્રેક્ટિકલ પર વધારે ધ્યાન દેવામાં આવે તો ખૂબ સારા પત્રકાર બનવાની શકયતાઑ વધી જાય છે ..તે ઉપરાંત જ્વલંતભાઈ છાયા જેવા વિષય નિષ્ણાત પાસેથી અઢળક જ્ઞાન ને માહિતી મેળવી શકાય કે જેની કોઈ પુસ્તકોમાં નોંધ નથી હોતી .

 

‘ ફેરવેલ ‘ આ શબ્દ મને ગમતો નથી ..એક વખત તમે કોઈના ટચમાં આવ્યા પછી ભૂલવું એ અશક્ય છે ..હા એની યાદને કેમ સાચવવી એ એક અંગત બાબત છે . છતાં હું સદનસીબ છું કે , મારા કોલેજકાળમાં મે ક્યારેય આવી ‘ફેરવેલ પાર્ટી ‘ અનુભવ નહોતો કર્યો .ક્યારેય આવી રીતે કોલેજ મસ્તીનો અનુભવ નહોતો કર્યો .એ મેળવવા હું સદ્દ્ભાગી બની છું ..મારી ઉંમરની સ્ત્રીઓ જ્યારે કેટલાય દુખાવાથી પીડાતી રહીને, કુટુંબની જવાબદારી કે તેના પ્રશ્નોમાં ઉલઝીને પોતાની જાતને સંભાળવાને બદલે જાતને ઉલઝાવી પોતાની જિંદગી પસાર કરે છે ત્યારે હું મારા બધા જ નાનકડા મિત્રોની સાથે આ બે વર્ષ ભણીને, ભણતરનાં  ભવસાગર તરવામાં અવલ્લ આવી છું . એનો મને આનંદ પણ છે અને ગૌરવ પણ .

જન્મ દીકરી નો


થોડા વખત પહેલા મેસેંજરમાં એક મેસેજ આવીને પડ્યો હતો. મોબાઈલમાં યુઝ ન કરું એટ્લે જ્યારે લેપટોપ ખોલ્યું ત્યારે ધ્યાન ગયું અને પહેલી વાર એમ થયું કે મેસેંજર ડાઉનલોડ કર્યું હોત તો સારું હતું . મેસેજ હતો કે , મેડમ તમારે પણ બે દીકરીઓ છે . એ આવી ત્યારે તમે શું વિચારતા હતા ? ઘરના તરફથી શું રિસ્પોન્સ હતો ? અને બીજી ઘણી હ્રદયદ્રાવક વાતો ..એક એવી મા નો મેસેજ હતો તે દીકરીને જન્મ આપીને અળખામણી થઈ ગઈ હતી ને બીજી કેટલીયે વાતો …મારો જવાબ તો મને જાણતા બધા જ જાણે છે કે , મે આ કુદરત પાસે જો કોઈ માંગી ને લીધું હોય તો એ છે , મારી દીકરીઓનું અમારી સાથે હોવું .
વાત એમ હતી કે એક બહેન જેને લગ્નજીવનના ઘણા વર્ષો બાદ દીકરીનો જન્મ થયો હતો પણ અહિયાં આટલા વર્ષે આંગણે બાળક આવ્યું એની ખુશી મનાવવાને બદલે આટલા વર્ષ રાહ જોયા પછી દીકરી કેમ આવી ? એનું દુખ હતું . આજના સમયમાં આવી માનસિકતા ? ગજબ કહેવાય . આઘાતજનક લાગે પરંતુ સત્ય હકીકત છે .

પછી તો મેં સીધો ફોન નંબર માગીને ઘણી બધી વાત કરી . એ મા અને એ બાળકીનો પિતા ખૂબ ખુશ છે . પરંતુ એ દીકરીને તેના સાસરામાં સ્વીકારાય નથી ત્યાં સુધી કે તેને કોઈ રમાડતું પણ નથી . મેં કહ્યું થોડી મોટી થશે પછી એ જ વ્હાલી દીકરીને જોઈને તેઓ પીગળી જશે પણ એ લોકોના વિચારે તમે તમારી દીકરીને કાઇજ ઓછું ન આવવા દેશો . પ્રફુલ્લિત રહેશો અને દીકરીને ફિંડિંગ કરાવતી વખતે તો બિલકુલ આવા વિચારો ન કરશો . ને બીજી ઘણી બધી વાતો . ત્યાં એમના સાસુમાં આવી જતાં વાત ટૂંકાવી પડી .

હજુ બે દિવસ પહેલા પાછો ફોન આવ્યો કે , મેડમ જ્યારથી મારી દીકરી આવી છે ત્યારથી અમારા ઘરમાં કૈંક ને કઈક નુકસાની થયા કરે છે . ને પછી એ બે ત્રણ નુકસાનીવાળા બનાવ કહ્યા . દીકરીના જન્માક્ષર જોવડાવ્યા તો એને શનિની પનોતી છે . ( દીકરી હજુ બે મહિનાની છે ) ને એ જ્યોતિષીએ અમને શનિની વિધિ કરવાનું કહ્યું છે . અમારા ઘરમાં બધા પાછળ પડ્યા છે કે આ વિધિ કરવી જોઇયે જ . તો શું તમે માનો છો ? ફરી મારો જવાબ કે હું કર્મમાં માનું છું . જે દીકરી હજુ આ સમાજને ઓળખતા પણ નથી શીખી , હજુ તો દુનિયામાં આવી જ છે એ કોઈને માટે પનોતી લઈને કેવી રીતે આવી શકે ? મે કીધું મને એ જ્યોતિષીના નંબર આપો . સ્વાભાવિક મને એ ન જ આપે .

એની લાંબી કરમ કથની સાંભળ્યા પછી મને લાગ્યું કે , એ બહેને એના સાસરિયાં કહે તેમ વિધિ કરી લેવાની . આમ પણ એની ના હા ની રાહ એ લોકો જોવાના જ નહોતા . જો આવી વિધિથી તેમના સાસરિયાં વાળા તેમની નાનકડી ઢીંગલીને સ્વીકારી શકતા હોય તો એ કરવી લેવામાં જ ડહાપણ છે . કારણ કે ત્યાં સુધી આ દીકરીને કોઈ હાથમાં લેતા નથી . રમાડવાની વાત તો દૂર રહી .
આપણે 21 મી સદી તરફ દોટ મૂકી રહ્યા છીએ પરંતુ સમાજની આવી વિચારસરણી હજુ 18મી સદીમાં છે એવું લાગે છે . વિચારો ગુજરાતના ગામડાઓમાં આવી હાલત છે તો બીજા સ્ટેટના ગામડાઓમાં કેવી હાલત હશે ? જ્યાં શિક્ષણનું પ્રમાણ ઓછું છે અને દોરાધાગનું પ્રમાણ વધુ ?
આ પ્રશ્ન કેટલાય વર્ષો સુધી ખાલી પ્રશ્ન જ રહેવાનો છે .

આમાં કોને બ્લેમ આપવો ? ઘણી વાર સ્ત્રીની સ્થિતી એટલી નાજુક હોય છે કે , તે ખોટું થાય છે એ જાણતી હોવા છતાં કોઈ જ પગલાં લઈ શકતી નથી .

‘ભગો’


  થોડા વખત પહેલા મારી ખાસ બહેનપણીના ઘેર જવાનું હતું પણ  એ પહેલા બજારના બે ચાર કામ માટે મારા પતિદેવની બેન્ક નજીક હોવાથી , બેન્કની  સામે  એક્ટિવા પાર્ક કર્યું હતું .

                    મારૂ કામ પૂરું થયું એટ્લે આપણે તો બંદા એક્ટિવા લઈને ત્યાંથી સીધા મારી ફ્રેન્ડના ઘેર . સાંજનો સમય હતો ને અંધારું થઈ રહ્યું હતું . ઘણો સમય બેઠા પછી બહાર આવીને એક્ટિવા પાસે જઈને ચાવી લગાવી તો લાગે જ નહીં ને પછી ધ્યાન ગયું કે આ મારૂ એક્ટિવા જ નથી  ….ઘર સામે જ શોપિંગ અને ફૂડની શોપ હોવાથી નક્કી કોઈ લઈ ગયું હશે એમ માનીને થોડી ચિંતા થઈ ..પતિદેવને ફોન  કર્યો ..

      મીનવાઇલ મારી ફ્રેન્ડના હસબન્ડ તેમની પાસે રહેલા એક્ટિવાની ચાવીઓ લઈ આવ્યા અને ડિકી ખોલીને જોયું તો ખરીદેલા ડ્રેસની શોપિંગ બેગ્સ અને થોડું ફંફોસતા આઈ ડી કાર્ડ મળ્યું ..એમાં ફોન નંબર હતા , સામેથી ફોન કરીને કહ્યું કે , તમે ભૂલથી મારૂ એક્ટિવા લઈ ગયા છો ………ને મજાની વાત હવે જ આવે છે ……એમને મને કહ્યું બેન , હું તમારું નહીં પણ તમે મારૂ એક્ટિવા લઈ ગયા છો …બે કલાકથી અમે એ જ જગ્યા એ બેઠા છીએ …આવો અને અમારું એક્ટિવા લાવો . ….. ટીપીકલી કાઠિયાવાડી ભાષામાં મજાનું ‘ભાષણ’ સાંભળ્યુ….જે ભાઈ રાહ જોતાં હતા એમને ફોન કર્યો કે અમે તમારું એક્ટિવા લઈને આવીએ છીએ …….!

                        એમના ભાષણ સામે મારી શિષ્ટ ભાષા અને માફી માગવાની રીત કામ લાગી ગઈ ……પાછું દેવા ગયા ત્યાં સુધીમાં એ ભાઈનું મગજ શાંત થઈ ગયું હતું ……ને હસીને સૌ સૌનું અસલી વાહન તેમાં રહેલો સામાન ચેક કરીને  છૂટા પડ્યા …….એમના એક્ટિવામાં ખરીદેલ વસ્તુ કરતાં મારા એક્ટિવામાં રહેલું મારી દીકરીનું જેકેટ વધારે કિંમતી હતું …

         હા, એ મારૂ નહીં મારી દીકરીનું એક્ટિવા હતું જે જવલ્લે જ મારા હાથમાં આવે …… આપણે ચલાવતા હોઈએ એ વાહન હાથમાં આવે ત્યાં ખબર પડી જાય ……પણ આ તો મારા હાથમાં આવતું જ નહોતું એટ્લે મને એના કે મારા એક્ટિવાનો ભેદ સમજાયો જ નહીં …….! બસ ……..આમ જ  તે દિવસે શિયાળાની સાંજે મોટો ‘ભગો’ વાળ્યો હતો . J