‘પીડા’


પોતાની પીડાનાં પોટલાં જાતે જ ઉપાડવા પડે છે.

           ‘એક વ્યક્તિને ખૂબ જ તરસ લાગી હતી, એટલી તરસ કે જો પાણી ન મળે તો પ્રાણ જતાં રહેશે તેવી અનુભૂતિ થતી હતી. ખૂબ જ આકુળ વ્યાકુળ થઈને ચારે દિશામાં તે ભટકી રહ્યો હતો. ક્યાંય દૂર સુધી પાણીનું નામોનિશાન નહીં. ખૂબ રાડો પાડી પણ કોઈ દેખાયું નહીં. તરસે હવે તો જીવ જવાની અણી ઉપર હતો. તેને લાગ્યું બસ હવે મારા પ્રાણ જશે…અંતે તે બેભાન થઈને જમીન પર ધબ્બ થઈને પડે છે.’તે સફાળો બેઠો થઈ જાય છે. હા, એ એનું ભયાનક સ્વપ્નું હતું.એ સ્વપ્નમાંથી-તેની અસરમાંથી બહાર આવે છે. એ બધી વ્યાકુળતા,પાણી માટેનાં તલસાટમાંથી બહાર આવે છે. તેને અનુભૂતિ થાય છે કે હવે તેને તરસ નથી તો પાણીની જરૂર પણ નથી.

             જીવન પ્રત્યેની આપણી દ્રષ્ટિ આવી જ કઇંક છે. કોઈ એક વિચારનાં જન્મથી માંડીને તેને પામવા સુધીનાં આપણાં વલખાઓ,આપણો તલસાટ આપણને તે મેળવવાનાં અંતિમ બિંદુ પર લઈ જાય છે. છતાં એ વિચાર પ્રાપ્ત થતો જ નથી.આપણે બેહોશ થઈ જઇએ ત્યાં સુધી એ વિચારને પામવા દોટ મૂક્યા જ કરીએ છીએ ને પછી જ્યારે એક જ ક્ષણમાં જો ખબર પડે કે આ ફકત સ્વપ્ન જ છે ત્યારે એ વિચાર પાછળ કરેલા પ્રયત્નોથી આપણે જ મનોમન હસી લઈએ છીએ.

        જીવનની ક્ષણભંગુરતા આટલી જ છે. આપણી દોટને આપણે જ દોડાવીએ છીએ. એ હાંફી જાય એટલું કામ લઈએ છીએ. એના સારાનરસા પાસાઓનો વિચાર કર્યા વગર બસ આગળને આગળ ધપ્યે જઈએ છીએ. જ્યાં સુધી ઠોકર ન લાગે ત્યાં સુધી બસ એક દિશા પકડીએ છીએ. એ દિશાનાં રસ્તે આવતા કંકર,કાંટા, અવરોધોને ઉપાડીને બાજુમાં મૂકવાને બદલે ઠેકી ઠેકીને પાર કરતાં જઈએ. બસ આપણો રસ્તો કપાવો જોઇએ, એવા સ્વમાત્રનાં જ વિચારે મંજિલ સુધીની દોડને પૂરી કરવા મથીએ. પરંતુ જીવનનાં સાક્ષાત્કારનો અનુભવ એ રસ્તે બનતી એક એક ઘટનામાં સમાયેલો છે. તે અર્થને સમજવામાં નાકામયાબ થઈએ છીએ. એ કંકર પણ તમને કઇંક કહેવા માગે છે, રસ્તાનાં અવરોધો તમને કઇંક સમજાવવા માગે છે. ટાઢ,તડકો,વરસાદ બધાને પોતીકું રૂપ છે, લક્ષણો છે. એને અનુભવ્યા વગરની દોટ એ સ્વપ્નમાં ઉદ્દભવેલી તરસ જેવુ કામ કરે છે. જે તરસનું કોઈ નામોનિશાન જ નથી. માત્ર કાલ્પનિક વાત છે,એવી જ કલ્પનાભરેલી સૃષ્ટિ સીધી દોટ મૂકવામાં અનુભવાય છે. મજાની વાત એ છે કે  માણસ જાતને આવી બધી જ સૃષ્ટિઓની ત્રુટિ, તૃષાની ખબર હોય છે. છતાં આંખ આડા કાન કરીને આગળ નીકળે છે. ને રસ્તાના છેડા પર પહોંચ્યા પછી યાદ આવે છે કે ઘણું ઘણું છૂટી ગયું છે. જે સાથે લાવવાની જરૂર હતી. હવે નથી એના વગર આગળ જવાતું કે નથી એ લેવા માટે પાછા ફરાતું. બસ હવે એ જ જગ્યાએ જીવવાનું છે. એ જ દશામાં જીવવાનું છે. આવા બનાવો રોકવા માટે આપણે જ આપણી જાતને તૈયાર કરવી પડે છે. ઠોકર લાગે ત્યારે એ ઠોકરના દર્દને મહેસુસ કરવું પડે, આનંદના સહભાગી શોધવા પડે, બીજાના દુખનો વિચાર કરવો પડે, કોઈના દિલમાં દીવો કર્યો હોય, તો  આપણાં જીવનમાં અજવાસ પથરાવાની શક્યતા વધી જાય. કોઈના બે આંસુ લૂછયા હોય તો આપણાં આંસુ કુદરત જલ્દી સૂકવી દે. આપણે કોઇની તરસ છિપાવી હશે તો આપણી તરસને ઓળખતા વાર નહીં લાગે.

આજનો માણસ જેટલું જલ્દી મેળવે છે એટલું જ જલ્દી ગુમાવી બેસે છે. પછી એ પ્રેમ હોય કે પૈસો. આનંદ હોય કે શોહરત. સાચવણમાં ફેર પડી ગયો છે કે માણસની સમજમાં એ જાતે નક્કી કરવાનું છે. પરંતુ એક વાત નક્કી જાતે ઊભી કરેલી પીડાનાં પોટલાં જાતે જ ઉપાડવા પડે છે. એટલે જ કર્મની કેડી કંડારતી વખતે ધ્યાન રાખવું જરૂરી કે આજ ‘કેડી’ પાછળથી આપણને ‘કેદી’ ન બનાવી દે. સારા બનવું એ સૌ કોઈનો ઇજારો છે. પણ એના ઓજારો કોઈ કોઈને જ મળે છે અને ફળે છે.

લાઈફ લાઇન : -સ્પીડ હમેંશા આપણાં કંટ્રોલમાં રાખવી પછી એ ગાડીની હોય કે ખુદના જીવનની.

“ખુશી “


                               અનુભૂતિની દુનિયામાં જેટલા પગલાં મંડાય અને એ પગલે પગલાંનું પગેરું મનની મીરાંત પર છાપી શકાય તો ગમે ત્યારે ગમે ત્યાંથી સમજણની સરવાણી ફૂટી શકે છે ખરી …હજુ હમણાંની જ વાત . અમારા કામવાળા બહેન એકદમ ટાઇમસર આવે અને ટાઇમસર કામ પૂરું કરીને જાય . ન ખોટી હાયવોય કે ન ઉતાવળ .

                         ત્રણેક દિવસ પહેલા જ એ એના ટાઈમ કરતાં મોડા પડ્યા . અમસ્તું જ મારાથી બોલાય ગયું ..આજે તો તમે મોડા ? હું કઈ કરાવું તો તમારે જલ્દી કામ પતે ? ને સરળ ભાષામાં જવાબ મળ્યો . ના રે દીદી ! રોજનું થયું .રોજ ઊઠીને જલ્દી જલ્દી ઘરનું કામ પતાવી , છોકરાઓને સ્કૂલે મોકલીને આવું છું ……ઘેર તો જાણે હડિયાપાટી થાય છે .. આજે કઈક જુદો દિવસ ઊગ્યો છે . થોડું મોડુ થયું છે , જે ઘેર કામ કરવા જઈશ એનું થોડું ઘણું સાંભળીશ .ને હસીને જવાબ પણ દઈ દઇશ કે , અમેય તમારા જેવા માણસ જ છીએ. રોજ કામ પર ટાઇમસર આવું છું ત્યારે કઈ નથી બોલતા કે હા , જો તું ટાઈમસર આવી જાય છે , તો પછી આજે હું મોડી પડી છું તો મને પણ ખબર પડશે કે , મારે કોના ઘેર મારૂ ઘર માનીને કામ કરવું કે , મને જેટલો પગાર મળે તેટલું જ કામ કરવું ….ને બીજું દીદી આ એક દિવસ રોજની દોડધામમાંથી  હાશકારો મળ્યો છે મને તો જાણે સોનાનાં સુરજ જેવુ લાગે છે .

                                           કેટલી સીધી સાદીને સમજણપૂર્વકની વાત . રોજની ઘટમાળમાં ક્યાંક નાનકડો ગેપ પડે છે એ ગેપની સુંદર મજાની ખેપ લેવાની વાત . હમેંશા જોવા મળે છે કે , રોજના નિયત સમયમાં થતું કામ થોડું ઘણું પણ આડું અવળું થાય તો માણસોનો આખો દિવસ જાણે બગડતો હોય છે . સ્પીડ ક્યાંક ધીમી થઈ કે તેની અસર દિવસ આખામાં પ્રસરે છે અને જે કઈ પણ કામ થાય છે એ સંતાપ સાથે થાય છે . એટ્લે કે , ,કામનો પૂરો આનંદ મળતો નથી ને ઊલટું એ કામ કરવાથી થાક વર્તાય છે . કારણ કે રોજની ઘરેડ પ્રમાણે જીવતી જિંદગી તેના કમફર્ટ ઝોનમાંથી બહાર આવવા નથી માગતી . 

                                       આ પ્રશ્ન મોટે ભાગે ગૃહિણીઓને જ નડે છે એવું નથી . એકધારી લયબધ્ધ જિંદગી જીવતા બધા લોકોને આ પ્રશ્ન નડે છે . ને આમ જુઓ તો ઉકેલ સાવ હાથ વગો ..મોડુ તો થયું જ છે પરંતુ જો મનમાં સતત એ જ ભાવ સાથે ચાલીયે તો સંઘ દ્વારકાએ પહોંચતા પહોંચતા થાકી જશે . માણસ કામ કરતાં કરતાં નથી થાકતો એટલો એ ચિંતા અને ક્રોધથી થાકે છે . આવી નાની વાતોનો સરવાળો મંડાતો જાય ત્યારે ખબર પડે છે કે આનંદનું પલડું ઉપરને ઉપર ચડતું જાય છે અને ચિંતા કે દુખનું પલડું નમતું જાય છે …..ને ‘નમે એ સૌને  ગમે ‘ એ કહેવતને અહિયાં ખોટી સાબિત કરે છે .

                             જીવન સરળ છે અને સરળ બનીને રહે એની માટે બહુ સરળ પ્રયત્નો જ કરવાના હોય છે . દિવસભરની નાની નાની ખુશીઓનો ભેગી કરતાં જવાની છે બસ . રાત્રે સૂતા પહેલા આ બધી જ ઘટનાઓને યાદ કરીને સાચા ખોટાના મનોમન ભાગલા પાડીને , સારી ક્ષણોને તારવીને મનના સિંહાસન પર બેસાડી દેવાની હોય છે . જે રાતભર સુખની નીંદર આપીને પોતે બીજા દિવસના આવા જ સુખની તૈયારીઓ આ કુદરત પાસે કરાવવા માટે મહેનત કરશે .

 

‘માસિક ધર્મ કે માનસિક ધર્મ ?’


માસિક ધર્મ કે માનસિક ધર્મ ?

અરે રે ! આ મારી પુર્વી તો ચૌદ વર્ષની થઈ ગઈ છે પણ હજુ કેમ આમ ? દિનાબેન મને બહુ ચિંતા થાય છે .કોઈ ડોક્ટરને બતાવું કે શું કરું ? આ જુવોને તમારી નેહા અને મારી પુર્વીને દોઢ વર્ષનો જ ફેર છે છતાં પણ આમ કેમ ? અરે ! સુરભિ  ચિંતા શેની કરે છે ? આ જો નેહા હવે સ્કૂલ જાય ને તો મને  કેટલી ઉપાધિ થાય છે અને ક્યાંક આડોઅવળો પગ પડી ગયો તો ? કેટલું ધર્મ સંકટ ??

સુરભિ આજે સવારે થયેલા સંવાદોને વાગોળી રહી હતી . ક્યારેક ચીડ અને ગુસ્સો આવતો કે સાલ્લું આ બધુ સ્ત્રીઓના ભાગે જ કેમ ? ને પછી પોતે જ બબડતી કે .સૃષ્ટિની રચના કરવા માટે માસિક ધર્મ આવવો આવકાર્ય જ નહીં અનિવાર્ય પણ છે .

ને પાછી પોતાના જ વિચારોનો સંકેલો કરીને એ કામે વળગી ..પણ આ સવારનો વળગેલો વિચાર ક્યાંય કેડો મૂકતો નથી . હજુ એની દીકરી સ્ત્રીત્વની નિશાનીને પામી કેમ નથી શકી ?  કે પછી આજકાલની છોકરીઓને તો બધુ જ ખબર પડતી હોય છે ને હવે ક્યાં પહેલાની જેમ કપડાં સુકવવાની ઝંઝટ કે પછી ખૂણો પાડવાની ઝંઝટ છે . કદાચ મને ન પણ કીધું હોય ? ચાલો આજે સાંજે જ આ પ્રશ્નનો જવાબ મેળવીને રહીશ અને નહીંતર શનિવારે ડોક્ટરને બતાવવા જવું જ પડશે . આજકાલ તો દસ બાર વર્ષની છોકરીઓ પણ …..!

ઝટપટ કામ પતાવ્યું અને જરા જેટલી આંખ મીંચવા આડી પડી પણ એ વિચારોએ કેડો મુકયો જ નહીં …ને એ વિચારોએ જ પછી તો ભૂતકાળનો પટારો ખોલી દીધો . એ પટારામાંથી તો જે કઇં નીકળે એના પર તો ક્યાં કાબૂ જ રહ્યો ….કેવા દિવસો હતા એ ? બન્ને કાકા અને તેમનો પરિવાર સાથે દાદા દાદીની ઓથ  વેકેશનમાં આવતો ફઈબાનો પરિવાર , એ ધિંગા મસ્તી , જમવામાં થતાં ઝઘડા કે અગાશીએ સુવા જવાની હોડ ….! તેને યાદ છે સૌથી મોટી ફઈબાની મીના હતી જેને હવે અગાશીમાં બધાની સાથે સુવાની છૂટ ન હતી . ત્યારે બધા રાજી થયા હતા જે હાશ હવે સંકડાશ ઓછી થશે ને ત્યાર પછીના વેકેશનમાં વારો હતો કાકાની ક્રુતિનો ને હવે હું અને શીલું બે જ બચ્યા હતા ..એ ય ને પગ પ્રસારીને સૂતા ને આકાશી નજારાને માણતા. હા ! એ બન્નેના અગાશીએ સુવાના બંધનનું કારણ જાણવાની કોશિશ નહોતી કરી . શું જરૂર હતી ? અમને તો જગ્યા મળી હતી …બીજા જ વેકેશનમાં શીલુંનું સુવાનું બંધ થઈ ગયું ને પછી બચી હું એકલી …ને એકલી છોકરીને તો સગા ભાઈની સાથે જવાની પણ ક્યાં છૂટ હતી ત્યાં આ તો રાતે એકલા સુવાની વાત હતી . મારૂ સુવાનું બંધ થયું ત્યારે મને સમજાયું કે મારી બહેનોનું સુવાનું કેમ બંધ થયું હતું !!!!

ને હવે એ મારી મા , દાદી અને કાકીઓ માટે પ્રાણ પ્રશ્ન બની ગયો હતો . ડોશીવેદ્યના કેટલાય પ્રયોગો મારી પર કરવામાં આવ્યા હતા . અજમાનો ઉકાળો , ગરમ ગરમ વસ્તુઓ , પપૈયાંની ચીરો ખાઈખાઇને તો હું ઉબકી ગઈ હતી .ને પછી આ વાત પહોંચી મોટેરાઓ આગળ . ને જો આ વાત બહાર પડી જાય તો તો ભારે થઈ જાય !!! એટ્લે પૂરી સાવધાની સાથે મને ‘બધુ’ જ સમજાવવામાં આવ્યું . કોઇની સાથે વાત કરવી નહીં ..સ્કૂલમા કોઈને કૈ જ પૂછવું નહીં કે કહેવું નહીં ..મહિનામા ત્રણ દિવસ મારે ખબર નહીં કેમ પણ એ નાનકડી ઓરડીમા મારા ભણવાના ચોપડાઓ લઈને ખાલી ખાલી બેસી રહેવું પડતું . જમવાનું પણ એક જુદી થાળીમા રહેતું . મારા ચોકખા ચણાક કપડાઓને અગાશી પર સૌનું ધ્યાન પડે એ રીતે મારે જ ધોઈને નાખવા જવા પડતાં …! ને મને આવી રીતે જુદી શું કામ રાખવામા આવે છે એનું કોઈ જ કારણ મને મળતું નહીં અને મને કોઈ જણાવતું પણ નહીં …! મને આનંદ એ જ વાતનો હતો કે આ વેકેશનમા ફઈબા અમારે ઘેર નહીં આવે પરંતુ અમારે એમના ઘેર જવાનું છે અને મારી બન્ને બહેનોને અહિજ રહેવાનુ છે પણ મને મા અને કાકી ભેગા ત્યાં જવાનો મોકો મળવાનો છે . શહેરમાં રહેતા ફઈબાના ઘેર જવા હું અંધારી ઓરડીમા રહેવા તૈયાર હતી .

એ દિવસ આવી પહોંચ્યો . મને તો શેરીમાંથી જ ખબર પડી કે ફઈબાની તબિયત ખરાબ છે અને અમે તેમને મદદ કરવા માટે ત્યાં જઇ રહ્યા છીએ. બાકી ઘરમાં તો આવી વાત ક્યારેય થઈ નહોતી . !!!

એ જ દિવસે અમે જવા નીકળી ગયા ને ત્યાં બે ત્રણ દિવસમા મારી સાથે જે કૈ પણ થયું એમાં મને મારી બહેનોનું અગાશી સુવાનું બંધ કેમ થયું ,, મને અમસ્તી જ એ ઓરડીમા કેમ સુવા દેવામાં આવતી હતી ? ઘરના શું ચિંતા કરતા હતા ? એ બધા જ અઘરા સવાલોનો તાળો મળી ગયો હતો .

ને ચાર દિવસ પછી મા અને કાકી ગયા ને  હવે મારે ફઇબાને ઘેર રહીને જ ભણવાનું હતું . હા એક વાત મને ગમતી હતી ડોક્ટર મેડમ ખૂબ સારા હતા . તેમણે આપેલ બધી દવાઓ સમયસર લેવાનું ચૂક્તી નહીં . થોડા દિવસ તો મજા આવી પણ પછી ઘર ખૂબ યાદ આવતું હતું . મીના હતી તો સારું હતું ને હવે તો મને પણ બધુ જ સમજાતું હતું .. એ રાત તો કેમ ભૂલાય ? એ સવારથી કઈક બેચેની જેવુ લાગતું હતું ને સાથે થોડો થાક લાગતો હતો . ક્યારેક પેટમાં કોઈક વલોણું ફેરવતું હોય એવો દુખાવો થતો હતો . મીના આજે સવારથી બહાર હતી ને ફઈબા એના કામમાં . ઘેર હું એકલી રહેવાની હતી . થોડી વાર તો થયું ફઈબાને વાત કરું ? પણ ના ના ..એ હમણાં એમની સંસ્થાની મિટિંગમા જવાના હતા . ચૂપચાપ મોઢું ઓશિકામા દબાવીને સૂતી રહી ..સહન ન થયું તો માથાનું ઓશીકું પેટ નીચે દબાવ્યું . ને એ ક્યારેય સહન ન કરેલી પીડાને પચાવવાની કોશિષ કરતી રહી ..કેટલો સમય ગયો ખબર ન પડી ? પીડા જાણે પોતીકી બની હોય એમ સાથે ને સાથે રહી .. ક્યારની લાગેલી તરસ છુપાવવા જ્યાં ઊંઠી ને આખી પથારી  લાલ ….જમીન લાલ ને પહેરલા કપડાં લાલ . ..ને આ લાલ લાલ જોયા પછી ફઈબાની ખુશી પણ લાલ લાલ . ને પછીના વર્ષે જ પાછી એ પોતાના ઘરમા રહેવા આવી ગયેલી ……! તો શું મારે પણ પૂર્વીને એના ફઇબાને ઘેર મોકલવી પડશે કે પછી .?? જમાનો બદલાયો છે . ?

 

કિશોરાવસ્થામાં પ્રવેશતાની સાથે જ છોકરીઓને ‘માસિક ધર્મ’ ની શરૂઆત થાય છે . પહેલીવાર કિશોરીઓએ માસિક ધર્મનો સામનો કરવો પડે છે ત્યારે તેમની શારીરિક સ્થિતિની સાથેસાથે માનસિક સ્થિતિ ખરાબ થઈ જાય છે. શરીરમાં અચાનક થઇ ગયેલા ફેરફારને લઇને તે ચિંતા અનુભવવા લાગે ને બીજી તરફ તેને શરમ પણ આવે છે.

દરેક છોકરીના જીવનમાં આ દિવસ આવે જ છે શરૂઆતમા તે સંકોચ, ચિંતા, શરમની લાગણીથી ઘેરાયેલી રહે છે. મોટાભાગની છોકરીઓને 10થી 13 વર્ષની ઉંમરની અંદર માસિક ધર્મ શરૂ થઇ જાય છે.
મોટાભાગની છોકરીઓને મહિનામાં એકવાર માસિક ધર્મ આવે છે. બે માસિક ધર્મની વચ્ચેનો સમય સરેરાશ 25થી 32 દિવસનો હોય છે. પણ કેટલીક છોકરીઓમાં આ સમયગાળો વધુ તો કેટલીકમાં ઓછો હોઇ શકે છે. માસિક ધર્મ સામાન્ય રીતે ત્રણથી પાંચ દિવસના હોય છે. જો તમે ગર્ભ ધારણ નથી કરતા તો આ ચક્ર તમારા મેનોપોઝ(રજોનિવૃત્તિ) સુધી દર મહિને ચાલતું રહેશે પણ જો અચાનક તેના ચક્રમાં અનિયમિતતા આવે તો તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.
 માસિક ધર્મ દરમિયાન દરેક સ્ત્રીના મૂડમાં ફેરફાર થતા રહે છે. ક્યારેક મૂડ સારો તો ક્યારેક ખરાબ રહે છે. આ દરમિયાન બેચેની, આળસ, ભૂખ ઓછી લાગવી, ચીડિયા બની જવું વગેરે સ્વાભાવિક છે. ખાસ કરીને શાળાએ જતી છોકરીઓમાં આવું થાય છે. આવામાં માતાએ તેને માનસિકરૂપે તૈયાર કરવી જરૂરી છે. તેણે પોતાની કિશોરી પુત્રીને સમજાવવી જોઇએ કે સ્ત્રીના શરીરની આ પ્રક્રિયા બહુ સામાન્ય છે.

‘બદલાવ ‘


ધડામ કરતો એક સવાલ માથામાં અથડાયો , ‘ મરી ગઇ ક્યાં હતી અત્યાર સુધી ? ‘ આ કામ કોણ તારો કાકો આવીને કરશે ? ક્યાં સલવાઈ હતી અત્યાર સુધી ? આ ઘડિયાળના બે કાંટા ભેગા થાય ત્યારે તું ઘર ભેગી થાય છે ….તે કલાક પહેલા કોલેજેથી છૂટી જાય છે . તું જાય છે ક્યાં ? નવરી બજાર આવવા દે આજ તારા બાપને !! તારી મા મરી ગઇ ને તને મારા માથે બેસાડતી ગઈ .

ને મારા મા બાપ પણ આંધળા કે એક દીકરી જાતે મરી ગઈ અને બીજીને જાણી જોઈને મારી નાખી !!   બનેવી જોડે પરણાવી ને મારો જનમ બગાડયો . આ તને સાચવતા દમ નીકળી ગયો ને તોયે સગાવહાલાના મેણાં સાંભળું છું કે દીકરીની જાતને જરા સાચવજો !! શું સાચવું ? તને કે મારી જાતને ?

ને તારો બાપ પાછો સિધ્ધાંતવાળો , ‘વચન લીધું કે બીજું છોકરું થવા નહીં દઉં તો જ મારી સાથે લગ્ન કરશે ‘ ..મરી ગયેલ બેનની પાછળ જીવતે જીવ વચન આપીને હું મરી ગઈ …પણ જવા દે ચાલ તારી સાથે શું ભેજામારી કરું છું .

પણ બેટા , તું જરાક મોડી આવે એટ્લે મારૂ માથું ભમવા માંડે છે . ન જાણે કેવા કેવા વિચારો આવે છે . ભલે મેં તને બે વર્ષથી અત્યારે વીસ વર્ષે પહોંચાડી પણ આ સમાજ અને સગાવહાલાએ ક્યારેય મને તારી સાચી મા ન બનવા દીધી તે ન જ બનવા દીધી .

 

દીકરી – આ નામ સાથે જે કોઈ જોડાઈ છે એને ક્યારેક ને ક્યારેક આવા પ્રશ્નોનો સામનો કરવો પડે છે . પછી એ દીકરી પોતાની હોય કે પછી પારકી . આ પારકી થાપણ નામના બે શબ્દએ ખરેખર ઉત્પાત મચાવ્યો છે . જેને બાળકને નવ મહિના સાચવીને જન્મ આપ્યો હોય કે એ બાળક છોકરો હોય કે છોકરી શું ફેર પડે છે ? શું એના જન્મની પ્રક્રિયામાં ફેર છે ? એના જન્મ વખતે થયેલી પીડામાં ફેર છે ?  એના ઉછેર વખતે આવેલી મુશ્કેલીઓમાં કઈ ફરક છે ?

જમાનો ક્યાંય આગળ નીકળતો જાય છે . પરંતુ પોતાના ઘરનાં ચાર ખૂણાઓ પકડીને જીવતા લોકો ખરેખર ઊધમ મચાવે છે . ચાર ખૂણાઓમાં એટલા ખૂંપી ગયા છે કે બહારની દુનિયા ચાર હજાર ખૂણાઓને ટપીને આગળ નીકળી ગઈ છે , એનો ખ્યાલ આવતો નથી . હા , હજુ પણ ઘણા ઘરમાં દીકરીને બોજ સમજવામાં આવે છે . જલ્દી પરણાવીને , વિદાય દઈને હાશકારો મળે એવા પ્રયત્નો જોવા મળે છે . ખુશીની વાત તો એ છે કે , આવું પ્રમાણ ઓછું થતું જાય છે . પરંતુ નાની નાની વાતોમાં કાગારોળ મચાવતા આપણે નેગેટિવ પોઇંટ્સ પહેલા પકડીએ ને પછી ક્યાંક સારું દેખાય તો પણ ‘ આંખ આડા કાન ‘ કરીએ .

 

ખરેખર હવે આપણે આપણી જ માનસિકતા ચકાસવાનો વખત આવી ગયો છે . બાકી ઉત્પાત કરનારાઓ ખરેખર વિચારોનું વાવાઝોડું જુદી દિશામાં ફંટાવવા માટે તૈયાર જ છે .

જાતિભેદ કે જ્ઞાતિભેદ કે પછી લિંગભેદ આવા જ વિચારોનું પરિણામ છે .

જન્મ દીકરી નો


થોડા વખત પહેલા મેસેંજરમાં એક મેસેજ આવીને પડ્યો હતો. મોબાઈલમાં યુઝ ન કરું એટ્લે જ્યારે લેપટોપ ખોલ્યું ત્યારે ધ્યાન ગયું અને પહેલી વાર એમ થયું કે મેસેંજર ડાઉનલોડ કર્યું હોત તો સારું હતું . મેસેજ હતો કે , મેડમ તમારે પણ બે દીકરીઓ છે . એ આવી ત્યારે તમે શું વિચારતા હતા ? ઘરના તરફથી શું રિસ્પોન્સ હતો ? અને બીજી ઘણી હ્રદયદ્રાવક વાતો ..એક એવી મા નો મેસેજ હતો તે દીકરીને જન્મ આપીને અળખામણી થઈ ગઈ હતી ને બીજી કેટલીયે વાતો …મારો જવાબ તો મને જાણતા બધા જ જાણે છે કે , મે આ કુદરત પાસે જો કોઈ માંગી ને લીધું હોય તો એ છે , મારી દીકરીઓનું અમારી સાથે હોવું .
વાત એમ હતી કે એક બહેન જેને લગ્નજીવનના ઘણા વર્ષો બાદ દીકરીનો જન્મ થયો હતો પણ અહિયાં આટલા વર્ષે આંગણે બાળક આવ્યું એની ખુશી મનાવવાને બદલે આટલા વર્ષ રાહ જોયા પછી દીકરી કેમ આવી ? એનું દુખ હતું . આજના સમયમાં આવી માનસિકતા ? ગજબ કહેવાય . આઘાતજનક લાગે પરંતુ સત્ય હકીકત છે .

પછી તો મેં સીધો ફોન નંબર માગીને ઘણી બધી વાત કરી . એ મા અને એ બાળકીનો પિતા ખૂબ ખુશ છે . પરંતુ એ દીકરીને તેના સાસરામાં સ્વીકારાય નથી ત્યાં સુધી કે તેને કોઈ રમાડતું પણ નથી . મેં કહ્યું થોડી મોટી થશે પછી એ જ વ્હાલી દીકરીને જોઈને તેઓ પીગળી જશે પણ એ લોકોના વિચારે તમે તમારી દીકરીને કાઇજ ઓછું ન આવવા દેશો . પ્રફુલ્લિત રહેશો અને દીકરીને ફિંડિંગ કરાવતી વખતે તો બિલકુલ આવા વિચારો ન કરશો . ને બીજી ઘણી બધી વાતો . ત્યાં એમના સાસુમાં આવી જતાં વાત ટૂંકાવી પડી .

હજુ બે દિવસ પહેલા પાછો ફોન આવ્યો કે , મેડમ જ્યારથી મારી દીકરી આવી છે ત્યારથી અમારા ઘરમાં કૈંક ને કઈક નુકસાની થયા કરે છે . ને પછી એ બે ત્રણ નુકસાનીવાળા બનાવ કહ્યા . દીકરીના જન્માક્ષર જોવડાવ્યા તો એને શનિની પનોતી છે . ( દીકરી હજુ બે મહિનાની છે ) ને એ જ્યોતિષીએ અમને શનિની વિધિ કરવાનું કહ્યું છે . અમારા ઘરમાં બધા પાછળ પડ્યા છે કે આ વિધિ કરવી જોઇયે જ . તો શું તમે માનો છો ? ફરી મારો જવાબ કે હું કર્મમાં માનું છું . જે દીકરી હજુ આ સમાજને ઓળખતા પણ નથી શીખી , હજુ તો દુનિયામાં આવી જ છે એ કોઈને માટે પનોતી લઈને કેવી રીતે આવી શકે ? મે કીધું મને એ જ્યોતિષીના નંબર આપો . સ્વાભાવિક મને એ ન જ આપે .

એની લાંબી કરમ કથની સાંભળ્યા પછી મને લાગ્યું કે , એ બહેને એના સાસરિયાં કહે તેમ વિધિ કરી લેવાની . આમ પણ એની ના હા ની રાહ એ લોકો જોવાના જ નહોતા . જો આવી વિધિથી તેમના સાસરિયાં વાળા તેમની નાનકડી ઢીંગલીને સ્વીકારી શકતા હોય તો એ કરવી લેવામાં જ ડહાપણ છે . કારણ કે ત્યાં સુધી આ દીકરીને કોઈ હાથમાં લેતા નથી . રમાડવાની વાત તો દૂર રહી .
આપણે 21 મી સદી તરફ દોટ મૂકી રહ્યા છીએ પરંતુ સમાજની આવી વિચારસરણી હજુ 18મી સદીમાં છે એવું લાગે છે . વિચારો ગુજરાતના ગામડાઓમાં આવી હાલત છે તો બીજા સ્ટેટના ગામડાઓમાં કેવી હાલત હશે ? જ્યાં શિક્ષણનું પ્રમાણ ઓછું છે અને દોરાધાગનું પ્રમાણ વધુ ?
આ પ્રશ્ન કેટલાય વર્ષો સુધી ખાલી પ્રશ્ન જ રહેવાનો છે .

આમાં કોને બ્લેમ આપવો ? ઘણી વાર સ્ત્રીની સ્થિતી એટલી નાજુક હોય છે કે , તે ખોટું થાય છે એ જાણતી હોવા છતાં કોઈ જ પગલાં લઈ શકતી નથી .

‘અપેક્ષા ‘


અપેક્ષાઓની અધૂરપ જ માણસજાતને પીડયા કરે છે અને એ અધુરપની પૂર્તિ બીજામાં શોધ્યા કરે છે ..હકીકતમાં એ અધૂરૂપને અનુરૂપ કોઈ પણ ક્યારેય ન થઈ શકે પણ આ સત્ય સમજવામાં વર્ષો વિતી જાય છે.  કારણ કે અપેક્ષાને કોઈ કક્ષા તો હોતી નથી કે તેની શિક્ષા આપણને મળી રહે .. એ તો જીવનના વર્તમાન અનુભવો પરથી જ પોતે પોતાનું ભાથું બાંધવાનું રહે છે. અપેક્ષા ક્યાં, કેટલી અને કેવડી રાખવી એના પરથી આપણાં માથે દુખના કેટલા ગાંસડા બંધાશે એની ખબર પડી જાય છે. અપેક્ષા એ દુખનું મૂળ છે તે જાણવા છતાય એ રહે તો છે જ ..પણ એનું પ્રમાણભાન જો જાળવી રાખીએ તો દુખ ઓછું થાય છે અથવા તેને પણ સાક્ષીભાવે જોયા કરીયે તો પણ એની માત્ર ઘટાડી શકાય છે

      આ અપેક્ષાના આકર્ષણથી ક્યાં કોઈ છૂટયું છે..હમેશા તૂટ્યું જ છે..અને છતાં ય આ જીવન એને વળગીને જ રહ્યું છે. પતિ-પત્ની, મા-બાપ,ભાઈ-બહેન એક પણ સંબંધ આ અપેક્ષાથી પરનો નહીં હોય અને ત્યારે વિચાર પણ આવે કે સંબંધનું  બીજું નામ સ્વાર્થ  હશે કે શું ..? કદાચ હોય પણ શકે કારણ કે અપેક્ષા જો પૂરી ન થાય અને એ અપૂર્ણતા દુખ પહોચાડે તો એનો મતલબ તો એ સંબંધમાં કદાચ સ્વાર્થ છુપાયેલો હતો. નિસ્વાર્થ પ્રેમની પરિભાષા તો કઈક અલગ જ હોય છે. એ ભાવના દુખની નહીં પરમ આનંદની હોય છે.અને એ નિર્મળ આનંદ કઈ બધાને પ્રાપ્ત નથી થતો એનું કારણ પણ અપેક્ષા જ છે. સુખના મૂળિયાં વધારે ઊંડા નથી જતાં અને દુખના મૂળિયાંને ફેલાતા વાર નથી લાગતી.હવે આપણે આંગણે શેના મૂળિયાં રહેવા દેવા અને શેના કાઢવા એ આપણાં હાથની જ વાત છે..તો જો તમારા ઘરમાં પણ આવા અપેક્ષા વત્તા દુખના મૂળ ઘર કરી ગયા હોય તો લ્યો ચલાવો આપના હાથ અને કરો ખોદકામ ચાલુ અલબત “ઘરનું “ નહીં તમારા મગજના ઘરનું …!

હેમલ દવે

 

“મૃત્યુ “


મરણની વાસ ત્યારે જ આવે જ્યારે જીવનને હંમેશા ત્રાસ જ આપ્યા કર્યો હોય.તેની સુવાસને પારખી ન હોય અને બદદુવાના પોટલાં બાંધ્યા હોય. જે મૃત્યુના મારથી આરપાર જવા ઇચ્છતા હોય છે એને એમનું જીવન સુગંધમય બનાવું પડે છે.

મૃત્યુ કરતાં વધારે એના ભયથી ભયભીત થતાં લોકો જીવનને નથી પામી શકતા કે નથી માણી શકતા. મરણનો હાઉ તેના આજને હાવી થઈ જાય છે ને ભીતરની ભોમકા જાણે ઉજ્જડ રહી જાય છે. જેમ જેમ ઉંમર વધતી જાય તેમ તેમ જિજીવિષા પ્રબળ બનતી જાય છે ને આનું કારણ એક ને એક જ હોય શકે કે જ્યારે જિંદગી તમારા હાથમાં હતી ને સાથમાં હતી ત્યારે તમે ભવિષ્યના ખેલને જાણવામાં પડ્યા હતા એટ્લે અપેક્ષાઓની અધૂરપ રહી ગઈ ને હવે જ્યારે જીવનકાળ સમાપ્ત થવા આવ્યો છે ત્યારે એ બધા જ અભરખાઓ આળસ મરડીને બેઠા થયા છે . જે અભરખાઓ એ જીવવા નથી દીધા જીવનભર અને  એ મરણ વેળાએ પણ એટલી જ તકલીફ આપે છે ને છતાં એ આપણે એ અભરખાઓની ભરડ આવીને જીવનને મરડી નાખતા અચકાતાં નથી.

“ જે  જીવન  આપે છે તે  જ એ ચલાવવા બળ  આપે છે “…….આટલી સીધી વાત જો સમજમાં આવી જાય તો એ બળને કળથી વાપરતા આવડી જાય છે. જરૂર છે ખુદ પર ભરોસો કાયમ રાખવાની ..જે મળે છે તેને સ્વીકારી ને સમજવાની. ગમે તેવી પરિસ્થિતીમાં અડીખમ રહેવાની આવડત કેળવવાની હોય છે ને એની માટે કઈ કેટલાય જાતના મનોમંથન કરવા પડે છે, જાતને શુદ્ધ વિચારોથી શણગારવી પડે છે, આત્મજ્ઞાન માટે અંદર ઊતરવું પડે છે. બાહ્ય જ્ઞાનને કેટલું બહાર છોડવું ને કેટલું અંદર આવવા દેવું એની સાદી પરંતુ ઉચ્ચ સમજ કેળવવી પડે છે. પરંતુ આવું બને છે ખરા ? મોટાભાગના લોકોમાં આ પ્રશ્ન માટે ‘ના ‘ જ હશે તો એનો અર્થ એ થયો કે આપણે જીવીએ છીયે પણ ‘જીવતા’ નથી ? એમ ? કદાચ હા એમ જ . જીવનને જીવવા માટે હજાર બહાના જોઇયે છે ….ને એ હજાર બહાના પણ અથડાતાં કુટાતાં પાછા લાખોમાં પરિવર્તિત થતાં રહે છે એનો અંત ક્યાંય નથી ….એક ઈચ્છાને સંતોષીએ નહીં ત્યાં બીજી રાહ જોઈને રસ્તામાં જ ઊભી રહે છે ને આવી અગણિત ઈચ્છાઓને પૂરી કરવામાં રસ્તો ક્યાં પૂરો થઈ જાય છે એનું ધ્યાન નથી રહેતું ને ધ્યાન આવે છે તો જાત માટે સમય નથી હોતો ને સમયનું ધ્યાન રાખીએ તો કેટલાંના સમય બગડી જાય છે …તો પ્રશ્ન એ કે કરવાનું શું ?

બસ જાત તપાસ કરવા માટે સમય થોડો તો થોડો કાઢવો જરૂર જોઇયે ..રસ્તામાં આવતા પત્થરને ક્યારેક ઉપાડી એક બાજુ મૂકવા પડે છે , ક્યારેક એને ઠેકીને ચાલવું પડે છે તો ક્યારેક બે પત્થર વચ્ચેની પાતળી કેડીમાંથી પસાર થઈને નીકળી શકીએ એવી ક્ષણને પકડવાની હોય છે. કારણ કે આ ક્ષણ જ જીવવાની હોય  .. એજ જીવન કેમ જીવવું એ શીખડાવવા આવે છે છે ને મૃત્યુ વખતે પણ આ ‘ક્ષણ’ જ સાથ છોડી દેવાની હોય છે ..તો અંતિમ સાર એટલો જ કે જીવનને ક્ષણ માનીને જીવીશું તો બની શકે મૃત્યુની ક્ષણનો આવિષ્કાર થઈ શકશે ને એ ભયની પકડમાંથી બહાર આવીને જીવન જેવુ મળ્યું છે તેવું ને તેવું જ માણવાની તક મળવાની શક્યતા રહેશે. પરમ તત્વનો અનુભવ કરવાની તક મળશે ને એ તત્વ જ તમને જીવનનાં સનાતન સત્ય તરફ લઈ જશે ને એ સત્ય એ ‘મૃત્યુ ‘ છે.

‘અન્નનું અપમાન’


  આપણો ભારત દેશ ..વધારે વસ્તીથી પીડાતો દેશ ..જ્યાં લોકોને એક બાજુ અન્ન મેળવવાના ફાંફા છે અને બીજી બાજુ અન્નનું અપમાન કરનારા પડ્યા છે ..અનેક પ્રસંગોમાં ‘બૂફે’ નાં નામે થતો અન્નનો વેડફાટ જોઈને જીવ કપાઈ જાય છે .. હોય એટલી વાનગી ભરીને જમતા લોકોને જોઈને હસવું કે રડવું ?  બહેનો તો બિચારા ભારે સાડીઓ પહેરીને નિરાશ્રિતોની જેમ જ્યાં જગ્યા મળે ત્યાં ,ગમે ત્યાં બેસીને જમતા હોય છે . આટલી પરેશાની હોય તો આવો દેખાડો શા માટે ?  બીજી વાર ઊઠવું ન પડે એ માટે થાળી ભરીને બેસે છે કે જે ખાઈ શકવાના નથી એ એને પણ ખબર હોય છે . આપણે ત્યાં જ્યાં અન્નને દેવતા માનવામાં આવે છે ત્યાં આવું અન્નનું અપમાન પણ થાય છે.

fooggg

              પશ્ચિમનું આંધળું અનુકરણ કરનારાઓને બૂફે માં જમવાની રીત કેમ હોય એની આવડત નથી અને એવા ‘બૂફે ‘ રાખવામા આવે છે . ઘણી વાર એમ થાય કે બધી જ કેટરિંગ સર્વિસ વાળા લોકોને મોટા બેનર કે એવા છાપેલા બોર્ડ આપી આવું કે “ અન્નનો બગાડ કરશો નહીં “ ……:જોઇયે તેટલું જ લેશો” ..”થાળીમાં કઈ પણ બચવું ન જોઇયે “ ………..શું આવા બધા સ્લોગનની અસર થાય ખરી  ?

અમારી શ્રીમાળી બ્રાહ્મણની  નાતનું જમણ હોય ત્યારે ત્યાં સરસ મજાનું કામ થાય છે ..જ્યાં થાળી  મૂકવા જાય ત્યાં જ બે જણા ઊભા હોય ..સાફ થાળી હોય તો જ મૂકવા દે ..બાકી કહે , “પૂરું કરીને મૂકો “ …..લાંબા સમયનાં આ પ્રયત્નોથી એવું  થયું છે કે , હવે કોઈ એટલું જ જમવાનું લે જેટલું ખાઈ શકે ….કેવો સરસ પ્રયત્ન ….શું આવું બધે ન થઈ શકે ?  

 પહેલાના જમાનામાં કેવી પંગત પાડીને બેસાડવામાં આવતા .પ્રેમથી પીરસવામાં આવતું …કોઈ પોતાની થાળીમાં એઠું મુક્તા જ નહીં . એ ‘પાપ’ ગણવામાં આવતું ને મને લાગે છે કે હવે એ ‘પુણ્ય ‘ થઈ ગયું લાગે છે કારણ કે એક વખત મેં જ એક કેટરિંગ વાળા ભાઈને પૂછ્યું હતું તો કહે ‘મેડમ અમે ક્યાં ઘેર લઈ જઇ છીએ ..ગાય કુતરાનાં પેટ ભરીએ જ છીએ ને ! બોલો આને શું જવાબ આપવાનો ?

food-wastage-singapore

   ખેર , આપણાં દેશમાં આવા અઘરા પ્રશ્નો ઘણા છે જેને ઉકેલવામાં આપણે ‘ઉકલી’ જઇયે …તો યે પાર ન આવે . ..પરંતુ આપણે આપણી થાળી આપણાં ઘરનાઓની થાળી કે પછી કુટુંબની થાળી ‘ભરચક ‘ ન ભરતા જોઇયે તેટલું જ લેવાનો ખ્યાલ રાખીએ તો કઈક સારું તો થઈ જ શકશે ……કેમ ખરું ને ?

 હેમલ મૌલેશ દવે 

29/4/15

 

” women’s day “


Women’s Day :

            સ્ત્રીઓનો દિવસ ! મને થોડી નવાઈ પણ લાગે કે સ્ત્રીઓના જ  બધા દિવસો હોય છે ત્યારે આ  દિવસ ની ઉજવણી ? ખબર નહીં પણ આ દિવસ સાથે જાતને સાંકળતા સંકોચ થાય છે.

                              પરંતુ જાણીને આનંદ  થાય ચાલો આ બહાને નાસમજ લોકોની પણ સમજ સમાજમાં વધશે. સ્ત્રીઓ જે અને જેટલા રૂપને જીવે છે એ રીતે કોઈ જીવીને તો બતાવે !!! અને છતાય રહે ક્યાંક અળખામણી .બિચારી.અબળા .લાચાર ન જાણે કઇ કેટલાય વિશેષણ ??? પણ હવે જમાનાની તાસીર બદલાય રહી છે ..આક્રોશ હવે ક્યાય દબાઈને દમ નથી તોડી દેતો ..અગન ની જ્વાળા જો એને ભરખે તો બીજાને પણ દઝાડી શકવાનું સામર્થ્ય ધરાવે છે. સહન કરવાના તકાદા ગયા હવે તો સહન ન કરવું પડે એના ચુકાદા થાય છે. સ્ત્રીઓની હેરાનગતિ જો થાય તો હેરાન કરનારાઓને જેલગતિ પ્રાપ્ત થાય છે. સાસરિયાં અને પિયરિયાના છેદ પણ ઉડવા માંડે તેટલી પાંખો આવવાની બાકી જરૂર છે પણ એ વિચારને આંખો આવી છે અને એટ્લે જ પગભર થવાનું જોમ ઊઠ્યું છે કે કોઈ એને પગરખાભેર બહાર તો ન જ કાઢી શકે. મા બનવાનું અસિમ સુખ પ્રાપ્ત કરવાની ઊંમર બદલાઇ  છે પણ એના ધારાધોરણ બદલાયા નથી. હક કેમ મેળવી શકાય એનું જ્ઞાન મેળવવામાં પાછી પાની કરે એમાં કોઈ શક નથી.

                                   બની શકે હજુ પણ આ બદલાવ 20 ટકા 30 કે પછી 35 ટકા  જ હોય ??? પણ બદલાવ તો છે જ અને જો આ બદલાવના ફળનો ટેસ્ટ જો ફેલાતો જતો હોય તો નવાઈ પામવાની જરાય જરૂર નથી. બની શકે કે હજુ આ બદલાવ દૂર દૂર પહોંચ્યો ન હોય પણ આ પવનના પાવન પગલાઓ ત્યાં સુધી જરૂર પહોચશે. આશાવાદ અમર હોય છે અને આ સૃષ્ટિને ઉત્પન્ન  કરનારી સ્ત્રી જો આશાવાદને અડધા રસ્તે છોડશે તો નિરાશાવાદ તો હંમેશા તેની સાથોસાથ ચાલનારો છે  અને આવે વખતે જરૂર છે એક સુદ્રઢ સાથની ..ડગલે પગલે સહકાર આપનારા હાથની ..સ્ત્રી સમોવડી બનવા માગે છે પરંતુ કદાચ એની મૂળભૂત વ્યાખ્યા આજ છે ..હંમેશા પુરુષની પાછળ ચાલતી નારીનું દ્રશ્ય મને હંમેશ ખૂંચતું રહ્યું છે .. પાછળ ખેંચાતી… દોડતી …ભાગતી નારી નહીં પણ કદમથી કદમ મિલાવીને ચાલનારી અને જરૂર લાગે ત્યાં હુંફભર્યા હાથનો સાથ જોઇયે છે..શરમના શેરડા તો સ્ત્રીઓનો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે પણ એ શરમની બેશરમીના ભ્રમમાં જીવવા નથી માગતી….! સમોવડાપણું માગે છે અને આ સમોવડનું સંમોહન એને હંમેશા જિંદગીનું પૂરું આખ્યાન લાગશે એમાં કોઈ શક નથી.

                                    

                                         સ્ત્રી સશક્તિકરણની વાતો કરવી સહેલી છે પરંતુ જ્યારે આપણાં પોતાના જ ઘરમાં એ એપ્લાય કરવાનું આવે ત્યારે અઘરું બની જતું મારી બેતાળાવાળી નજરે જોયેલું છે. પોતાના ગામમાં ,શહેરમાં ,રાજ્યમાં કે દેશ ને દુનિયામાં ગોકીરો કરવો સહેલો છે પણ ઘરમાંથી શરૂઆત કરવાનું કોને સૂઝે છે ? પ્રશ્ન અસ્થાને છે કે પ્રશ્નને અધ્યાર રાખવામા આવે છે. જ્યાં હજુ ‘સ્ત્રીનાં  જીવવાના અભરખા વધ્યા છે ‘ આવા નામી લેખક દ્વારા લેખ લખવામાં આવે છે ..જ્યાં હજુ પણ કુંવારી સ્ત્રી .વિવાહિત સ્ત્રી ને વિધવા સ્ત્રીઓના અંતિમ સંસ્કારમાં ભેદ પાડવામાં આવે છે ..જ્યાં હજુ પણ જુવાન દીકરી કે આધેડ સ્ત્રીને રાત્રે એકલા મોકલવામાં વિચાર આવે છે અથવા છોકરા – છોકરીના ભેદ પાડવામાં આવે છે .. જ્યાં હજુ પણ એકલી રહેતી સ્ત્રીને easily awaileble માનવામાં આવે છે અથવા લગ્ન ન કરવાનું વિચારતી સ્ત્રીને હજુ પણ કોઈનો સાથ જરૂરી છે એ સમજાવામાં આવે છે ……ભ્રૂણ હત્યાને ગુનો ન માનતા લોકો માટે ને આવા તાલિબાની વિચારો વચ્ચે જીવતા જીવતા બેટી બચાવો નાં નારા લગાવા પડે છે ..જ્યાં બળાત્કારીઓની સંખ્યા વધતી જોઈને એક  અપરણિત નવયુવાન 20 વર્ષ પછી જ્યારે પોતાની દીકરી આવશે ત્યારે શું થશે ? એ ભવિષ્યની ચિંતા અત્યારથી કરતો થઈ જાય છે. ……જ્યાં હજુ પણ બેરહમીથી બળાત્કાર દર 20 મીનિટે કરવામાં આવે છે …જ્યાં  હજુ પણ બળાત્કારી છડેચોક કહે છે કે ‘ એ તાબે થઈ હોત તો આજે જીવતી હોત ‘ …..જ્યાં આવા બળાત્કારીને બચાવવા વકીલો ઘરમાંથી બહાર ન નીકળવાની સલાહ આપ્યા કરે છે …ને કહે છે કે ‘તમારા હીરાને જો તમે બહાર શેરીમાં ફેંકશો તો કોઈ કૂતરો આવીને ઉપાડી જશે .!!!!‘

 

                   મોટું અટ્ટહાસ્ય આ વાંચતી વખતે કરવું ને પછી સાથે થોડી ગ્લાનિ ને દુખ ભેળવીને વાંચવું કે શું આ દેશમાં ખરેખર સ્ત્રીઓના દિવસની  ઉજવણી કરવા જેવી છે ? અથવા તો આવા દિવસોની ઉજવણી કરવાથી ફેર પડશે ખરા ?  વેલેંટાઈન ડે ની ઉજવણી બંધ કરવા ઘણા લોકો ઉમટી પડે છે એ લોકો આ ‘ડે ‘ ઉજવણીમાં કેમ દેખાતા નથી ? કે ક્યાંક અંદર ખૂણામાં એમનો ભયરૂપી  ચોર બેઠો હશે ..?

               ખેર આવા અગણિત સવાલોથી કલમને પણ થાક લાગે છે કે ટાઈપિંગ  કરતાં આંગળા વળ ખાય છે ..આ બધા સવાલો તો આંતરમનમાં જઈને રોજ પૂછવાના હોય છે ..બહેન દીકરીઓનું માન જાળવાવું સહેલું છે પણ ક્યારેય એમનું મન શું છે અથવા એમના વિચારો શું છે એમના જીવન પ્રત્યે તે જાણવાની જરૂર છે …..જ્યારે દરેક વ્યક્તિ આ સવાલના જવાબ શોધવાની જ્યારે ઘરથી શરૂઆત કરશે ત્યારે જ આ દિવસની સાચી ઓળખ અને પરખ થશે.

 .

       અંતર ક્યારી :    સ્ત્રી મા ..બહેન ..પત્ની ..પુત્રી …વહુ …મિત્ર ..ઘણા સ્વરૂપે જીવતી હોય છે અને આટલા  અઢળક સ્વરૂપો સાથે જીવતી વ્યક્તિઓના અભરખા તો અઢળક રહેવાના ને ? સ્ત્રીના એક માત્ર સ્વરૂપને સહજ સ્વીકારી લો બાકી રહેલા અભારખાઓ એ  જાતે પૂરા કરી લેશે.

હેમલ મૌલેશ દવે

8- 3-2014